بورسیت شانه

بورسیت شانه چیست؟

در اطراف شانه چند بورس وجود دارد که به حرکت روان تاندون‌ها و عضلات روی استخوان کمک می‌کنند. مهم‌ترین بورس از نظر درد شانه، بورس ساب‌آکرومیال ـ ساب‌دلتوئید است که میان ساختارهای روتاتورکاف و بخش بالایی شانه قرار دارد.

وقتی این بورس تحریک و ملتهب شود، حرکت تاندون‌ها در فضای محدود شانه می‌تواند دردناک شود. به همین دلیل درد معمولاً هنگام بالا بردن بازو یا انجام فعالیت‌هایی که دست بالاتر از شانه قرار می‌گیرد بیشتر است.

در عمل، بورسیت ساب‌آکرومیال ممکن است همراه با تندینوپاتی روتاتورکاف، پارگی نسبی تاندون یا رسوبات کلسیمی دیده شود. به همین علت پزشک فقط وجود التهاب بورس را بررسی نمی‌کند و سایر ساختارهای شانه نیز ارزیابی می‌شوند.

بورسیت شانه چقدر شایع است؟

بورسیت یکی از علل شناخته‌شده درد شانه است، اما آمار دقیق و واحدی برای شیوع «بورسیت شانه به‌تنهایی» وجود ندارد. دلیل آن این است که در بسیاری از بیماران بورسیت همراه با تندینوپاتی روتاتورکاف یا سایر اختلالات ساب‌آکرومیال دیده می‌شود و مطالعات این شرایط را گاهی در قالب یک گروه بررسی می‌کنند.

بنابراین ارائه یک درصد مشخص برای کل جمعیت بدون تعریف دقیق بیماری می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

علائم بورسیت شانه

علائم شایع

علائم معمول عبارت‌اند از:

• درد در قسمت خارجی یا جلویی شانه؛

• درد هنگام بالا بردن بازو؛

• درد هنگام پوشیدن لباس یا بردن دست بالای سر؛

• حساسیت اطراف شانه؛

• احساس درد مبهم یا تیرکشنده هنگام حرکت؛

• درد هنگام خوابیدن روی شانه مبتلا؛

• محدود شدن فعالیت به دلیل درد.

بورسیت ممکن است با درد در حالت استراحت نیز همراه باشد، اما درد معمولاً هنگام فشار یا حرکت بیشتر می‌شود.

درد شبانه

درد هنگام خواب، به‌خصوص وقتی بیمار روی شانه مبتلا می‌خوابد، در مشکلات ساب‌آکرومیال شایع است. با این حال این علامت اختصاصی بورسیت نیست و در آسیب‌های روتاتورکاف نیز دیده می‌شود.

علائم هشداردهنده

علائم زیر نیازمند بررسی پزشکی سریع‌تر هستند:

• تب همراه با درد شانه؛

• قرمزی یا گرمی واضح پوست؛

• تورم قابل‌توجه؛

• درد شدید و رو به افزایش؛

• ناتوانی ناگهانی در حرکت دادن بازو؛

• تغییر شکل شانه پس از ضربه؛

• بی‌حسی یا ضعف قابل‌توجه دست.

وجود تب، قرمزی و التهاب شدید می‌تواند احتمال عفونت یا بیماری دیگری را مطرح کند.

بورسیت شانه چه مدت طول می‌کشد؟

مدت بیماری به علت، شدت التهاب و وجود مشکلات همراه مانند تندینوپاتی روتاتورکاف بستگی دارد.

در بسیاری از موارد، علائم بورسیت با درمان محافظه‌کارانه طی چند هفته کاهش پیدا می‌کنند. با این حال اگر عامل ایجادکننده، مانند فعالیت تکراری یا اختلال عملکرد شانه، اصلاح نشود، علائم ممکن است دوباره عود کنند یا طولانی شوند.

دردی که پس از چند هفته درمان اولیه بهتر نمی‌شود نیازمند ارزیابی مجدد است تا مشکلاتی مانند پارگی روتاتورکاف، تندینوپاتی کلسیفیه، شانه یخ‌زده یا سایر علل درد شانه بررسی شوند.

علت بورسیت شانه چیست؟

استفاده بیش از حد

حرکات تکراری شانه، به‌خصوص حرکت مکرر دست بالای سر، می‌توانند بورس را تحریک کنند.

این وضعیت ممکن است در ورزش‌هایی مانند شنا، تنیس، والیبال و ورزش‌های پرتابی یا در مشاغلی که نیاز به کار مداوم بالای سر دارند ایجاد شود. حرکات تکراری یکی از علل شناخته‌شده بورسیت هستند.

آسیب شانه

ضربه، زمین خوردن یا افزایش ناگهانی شدت فعالیت ممکن است التهاب بورس را ایجاد یا تشدید کند.

مشکلات روتاتورکاف

تاندون‌های روتاتورکاف و بورس ساب‌آکرومیال بسیار نزدیک یکدیگر قرار دارند. به همین دلیل التهاب یا آسیب تاندون‌ها اغلب همراه با التهاب بورس دیده می‌شود.

رسوب کلسیم

تندینوپاتی کلسیفیه، یعنی تشکیل رسوبات کلسیمی در تاندون‌های شانه، می‌تواند بورس مجاور را تحریک کند و درد قابل‌توجه ایجاد کند. در چنین مواردی روش درمان ممکن است با بورسیت ساده متفاوت باشد.

بیماری‌های التهابی

بیماری‌هایی مانند آرتریت روماتوئید و نقرس نیز می‌توانند با بورسیت همراه باشند.

عفونت

عفونت بورس امکان‌پذیر است، هرچند در بورس‌های سطحی مانند بورس آرنج یا زانو شایع‌تر از بورس عمیق شانه است. وجود تب، قرمزی، گرمی و التهاب قابل‌توجه احتمال عفونت را بیشتر مطرح می‌کند و نیازمند ارزیابی پزشکی است.

عوامل خطر بورسیت شانه

موارد زیر می‌توانند احتمال ایجاد یا عود علائم را افزایش دهند:

• فعالیت‌های تکراری دست بالای سر؛

• افزایش ناگهانی شدت تمرین؛

• ورزش‌های پرتابی؛

• برخی مشاغل فیزیکی؛

• مشکلات روتاتورکاف؛

• سابقه آسیب شانه؛

• بیماری‌های التهابی مفاصل.

این عوامل به معنی ایجاد حتمی بیماری نیستند.

چه کسانی بیشتر در معرض بورسیت شانه هستند؟

ورزشکاران رشته‌هایی مانند شنا، تنیس، بیسبال و والیبال و افرادی که در محیط کار مرتب دست خود را بالای سر قرار می‌دهند بیشتر در معرض دردهای ساب‌آکرومیال قرار دارند.

همچنین در افراد میانسال و سالمند، تغییرات تاندون‌های روتاتورکاف می‌توانند همراه با بورسیت دیده شوند.

عوارض بورسیت شانه

بیشتر موارد با درمان مناسب بدون عارضه جدی بهبود پیدا می‌کنند.

اما در صورت ادامه التهاب ممکن است موارد زیر ایجاد شوند:

• درد مزمن شانه؛

• کاهش فعالیت؛

• ضعف عضلات ناشی از کم‌تحرکی؛

• اختلال خواب؛

• عود علائم.

اگر علت اصلی یک آسیب روتاتورکاف یا بیماری دیگری باشد، درمان نکردن آن مشکل می‌تواند باعث باقی ماندن علائم شود.

عفونت بورس، اگر رخ دهد، اهمیت بیشتری دارد و ممکن است به آنتی‌بیوتیک یا اقدامات درمانی دیگر نیاز داشته باشد.

آیا بورسیت شانه خطرناک است؟

بورسیت غیرعفونی شانه معمولاً بیماری خطرناکی نیست و اغلب با درمان غیرجراحی کنترل می‌شود.

با این حال هر درد شانه‌ای را نباید به بورسیت نسبت داد. پارگی روتاتورکاف، دررفتگی، شکستگی، آرتریت، مشکلات گردنی و حتی برخی دردهای ارجاعی می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند.

اگر درد با تب، آسیب شدید، ضعف ناگهانی یا علائم عمومی همراه باشد، ارزیابی سریع اهمیت بیشتری دارد.

شرح حال و معاینه

تشخیص با بررسی محل درد، زمان شروع، فعالیت‌های تشدیدکننده و معاینه شانه آغاز می‌شود.

پزشک ممکن است:

• دامنه حرکت شانه را بررسی کند؛

• قدرت روتاتورکاف را بسنجد؛

• حرکات دردناک شانه را ارزیابی کند؛

• گردن را برای علل عصبی بررسی کند؛

• احتمال شانه یخ‌زده یا آرتروز را در نظر بگیرد.

راهنماهای جدید برای اختلالات ساب‌آکرومیال بر استفاده از مجموعه‌ای از تست‌های بالینی به‌جای اتکا به یک تست منفرد تأکید دارند.

رادیوگرافی

رادیوگرافی بورس را مستقیماً نشان نمی‌دهد، اما می‌تواند برای بررسی مشکلات استخوانی، آرتروز یا رسوبات کلسیمی مفید باشد.

در درد حاد شانه که نیاز به تصویربرداری دارد، معیارهای ACR رادیوگرافی را معمولاً روش اولیه مناسب می‌دانند.

سونوگرافی

سونوگرافی می‌تواند تجمع مایع یا ضخیم شدن بورس و همچنین برخی مشکلات روتاتورکاف را نشان دهد.

در درد مزمن شانه با شک به اختلال روتاتورکاف یا بورسیت ساب‌آکرومیال، سونوگرافی یکی از روش‌های مناسب بررسی پس از ارزیابی اولیه است.

MRI

MRI تصاویر دقیق‌تری از تاندون‌های روتاتورکاف، بورس و سایر بافت‌های نرم ارائه می‌دهد، اما برای هر بیمار مبتلا به درد شانه ضروری نیست.

MRI بیشتر زمانی مطرح می‌شود که تشخیص روشن نباشد، احتمال پارگی مهم روتاتورکاف وجود داشته باشد یا نتیجه تصویربرداری قرار باشد تصمیم درمانی را تغییر دهد.

نمونه‌گیری از مایع بورس

در بورسیت شانه معمولی به‌ندرت لازم است. اگر احتمال عفونت یا بیماری‌هایی مانند نقرس مطرح باشد، پزشک ممکن است در شرایط خاص بررسی مایع بورس را در نظر بگیرد.

درمان خط اول

در بیشتر بیماران، درمان ابتدا غیرجراحی است و ممکن است شامل:

• اصلاح فعالیت؛

• کاهش موقت حرکات تشدیدکننده؛

• کمپرس سرد؛

• داروهای ضد درد یا ضدالتهاب در افراد مناسب؛

• تمرین درمانی و فیزیوتراپی

باشد.

هدف درمان فقط کاهش التهاب نیست؛ بازیابی حرکت و عملکرد طبیعی شانه و اصلاح عواملی که باعث عود درد می‌شوند نیز اهمیت دارد.

فیزیوتراپی

تمرین درمانی بخش مهمی از درمان مشکلات ساب‌آکرومیال است.

برنامه ممکن است بر موارد زیر تمرکز داشته باشد:

• بازیابی دامنه حرکت؛

• تقویت تدریجی روتاتورکاف؛

• تقویت عضلات کنترل‌کننده کتف؛

• اصلاح الگوی حرکت شانه؛

• بازگشت تدریجی به ورزش یا کار.

راهنمای به‌روز منتشرشده در سال ۲۰۲۶ نیز بر فعالیت و تمرین تدریجی به‌عنوان بخش اصلی مدیریت غیرجراحی درد ساب‌آکرومیال تأکید دارد.

داروهای مورد استفاده برای بورسیت شانه

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی

داروهایی مانند ایبوپروفن (Ibuprofen) یا ناپروکسن (Naproxen) ممکن است در برخی بیماران درد و التهاب را برای مدت کوتاه کاهش دهند.

این داروها برای همه مناسب نیستند. سابقه زخم یا خونریزی گوارشی، بیماری کلیوی، برخی بیماری‌های قلبی، مصرف داروهای ضدانعقاد و بارداری از مواردی هستند که می‌توانند انتخاب دارو را تغییر دهند.

استامینوفن

استامینوفن می‌تواند برای تسکین درد در برخی افراد استفاده شود، اما خاصیت ضدالتهابی NSAIDها را ندارد.

انتخاب دارو و مدت مصرف باید متناسب با وضعیت بیمار باشد.

تزریق کورتیکواستروئید به بورس ساب‌آکرومیال در بعضی بیماران با درد شدید یا پایدار می‌تواند باعث کاهش درد شود و انجام تمرین درمانی را آسان‌تر کند. راهنمای به‌روز سال ۲۰۲۶ استفاده از تزریق ساب‌آکرومیال را در افرادی که شدت علائم مانع انجام تمرین درمانی می‌شود، به‌عنوان یک گزینه مطرح می‌کند.

با این حال، تزریق به معنی «درمان قطعی» نیست. راهنماهای جدید تزریق کورتیکواستروئید را عمدتاً روشی برای کاهش کوتاه‌مدت علائم می‌دانند و تزریق‌های مکرر باید با احتیاط انجام شوند. عوارض احتمالی کورتیکواستروئید تزریقی می‌تواند شامل افزایش موقت قند خون و اثرات نامطلوب بافتی باشد.

بنابراین تصمیم درباره تزریق، نوع دارو و تعداد تزریق‌ها باید توسط پزشک انجام شود.

آیا تزریق با سونوگرافی بهتر است؟

سونوگرافی می‌تواند دقت قرار گرفتن سوزن در محل موردنظر را افزایش دهد. با این حال، شواهد جدید نشان می‌دهند که در تزریق بورس ساب‌آکرومیال، برتری قطعی و پایدار تزریق تحت هدایت سونوگرافی نسبت به روش مبتنی بر نشانه‌های آناتومیک در همه پیامدهای بالینی ثابت نشده است.

در بیشتر بیماران خیر.

جراحی برای بورسیت ساده به‌ندرت لازم می‌شود. اگر درد طولانی‌مدت به درمان مناسب غیرجراحی پاسخ ندهد، پزشک باید ابتدا مشخص کند آیا مشکل دیگری مانند پارگی روتاتورکاف، تندینوپاتی کلسیفیه یا اختلال ساختاری دیگری وجود دارد یا خیر.

برداشتن جراحی بورس یا سایر اعمال شانه تنها در شرایط منتخب مطرح می‌شوند.

درمان خانگی و مراقبت از خود

در موارد خفیف می‌توان:

• فعالیت دردناک را برای مدت کوتاهی کاهش داد؛

• از بالا بردن مکرر دست پرهیز کرد؛

• برای کنترل درد از کمپرس سرد استفاده کرد؛

• روی شانه دردناک نخوابید؛

• حرکت ملایم و بدون درد شانه را حفظ کرد؛

• پس از کاهش درد، با برنامه مناسب به فعالیت بازگشت.

استراحت کامل و طولانی توصیه نمی‌شود؛ هدف کاهش فشار اضافی بدون ایجاد خشکی شانه است.

تغذیه در بورسیت شانه

هیچ رژیم غذایی یا مکمل خاصی ثابت نشده است که بتواند بورسیت شانه را مستقیماً درمان کند.

رژیم غذایی متعادل و کنترل بیماری‌های زمینه‌ای برای سلامت عمومی مفید هستند، اما مکمل‌هایی که با عنوان «ضدالتهاب مفصل» یا «ترمیم بورس» تبلیغ می‌شوند نباید جایگزین درمان‌های دارای شواهد شوند.

پیشگیری از بورسیت شانه

همه موارد قابل پیشگیری نیستند، اما می‌توان بعضی عوامل خطر را کاهش داد:

• شدت ورزش را به‌تدریج افزایش دهید؛

• از تکرار بیش از حد حرکات بالای سر خودداری کنید؛

• هنگام فعالیت‌های طولانی استراحت‌های کوتاه داشته باشید؛

• عضلات شانه و کتف را به‌صورت اصولی تقویت کنید؛

• تکنیک ورزشی و وضعیت بدن را اصلاح کنید؛

• در صورت شروع درد، فعالیت دردناک را نادیده نگیرید.

کاهش حرکات تکراری و تقویت مناسب عضلات می‌تواند در کاهش احتمال عود بورسیت کمک‌کننده باشد.

مراجعه معمول

اگر موارد زیر وجود دارند بهتر است شانه ارزیابی شود:

• درد بیش از چند هفته ادامه دارد؛

• درد فعالیت یا خواب را مختل می‌کند؛

• حرکت شانه کم شده است؛

• درد مرتب عود می‌کند؛

• بالا بردن بازو دشوار شده است؛

• درد پس از درمان اولیه بهتر نشده است.

مراجعه فوری

مراجعه سریع‌تر در موارد زیر ضروری است:

• تب همراه با درد و تورم شانه؛

• قرمزی و گرمی قابل‌توجه؛

• درد بسیار شدید و ناگهانی؛

• ناتوانی در حرکت دادن بازو پس از آسیب؛

• تغییر شکل شانه؛

• ضعف یا بی‌حسی جدید و قابل‌توجه.

۱. بورسیت شانه چیست؟
التهاب یا تحریک یک کیسه حاوی مایع در اطراف شانه است که وظیفه کاهش اصطکاک بین استخوان و تاندون‌ها را دارد.

۲. درد بورسیت شانه کجاست؟
اغلب در قسمت خارجی یا جلویی شانه احساس می‌شود و ممکن است به قسمت بالایی بازو انتشار پیدا کند.

۳. آیا درد هنگام بالا بردن دست نشانه بورسیت است؟
می‌تواند باشد، اما مشکلات روتاتورکاف نیز علائم مشابه ایجاد می‌کنند و معاینه برای تشخیص دقیق لازم است.

۴. بورسیت شانه چه مدت طول می‌کشد؟
بسیاری از موارد طی چند هفته بهتر می‌شوند، اما مشکلات همراه یا ادامه فعالیت‌های تحریک‌کننده می‌توانند روند را طولانی کنند.

۵. آیا بورسیت شانه خودبه‌خود خوب می‌شود؟
بسیاری از موارد خفیف با اصلاح فعالیت و درمان محافظه‌کارانه فروکش می‌کنند.

۶. آیا برای بورسیت شانه MRI لازم است؟
معمولاً خیر. MRI برای همه بیماران ضروری نیست و در موارد منتخب استفاده می‌شود.

۷. سونوگرافی می‌تواند بورسیت را تشخیص دهد؟
بله. سونوگرافی می‌تواند بورس و بسیاری از ساختارهای روتاتورکاف را بررسی کند.

۸. آیا بورسیت همان پارگی تاندون شانه است؟
خیر. بورسیت و پارگی تاندون دو مشکل متفاوت هستند، هرچند ممکن است هم‌زمان رخ دهند.

۹. آیا کمپرس سرد مفید است؟
بله، در بعضی موارد می‌تواند برای مدت کوتاه درد و التهاب را کاهش دهد.

۱۰. آیا باید شانه را کاملاً استراحت داد؟
معمولاً خیر. کاهش فعالیت‌های دردناک مناسب است، اما بی‌حرکتی طولانی می‌تواند باعث ضعف و خشکی شود.

۱۱. آیا تزریق کورتون بورسیت را درمان می‌کند؟
تزریق می‌تواند به‌خصوص در کوتاه‌مدت درد و التهاب را کاهش دهد، اما علت زمینه‌ای را همیشه برطرف نمی‌کند.

۱۲. آیا تزریق کورتون خطر دارد؟
مانند هر درمان دیگری می‌تواند عوارض داشته باشد و تزریق‌های مکرر باید با احتیاط و طبق نظر پزشک انجام شوند.

۱۳. آیا بورسیت شانه نیاز به جراحی دارد؟
در بیشتر موارد خیر. جراحی برای بورسیت ساده نادر است.

۱۴. آیا بورسیت می‌تواند دوباره برگردد؟
بله. اگر فعالیت یا مشکل زمینه‌ای ادامه داشته باشد، عود امکان‌پذیر است.

۱۵. آیا بورسیت شانه واگیردار است؟
خیر. بورسیت بیماری مسری نیست.

• بورسیت شانه التهاب کیسه‌ای به نام بورس در اطراف مفصل شانه است.

• بورس ساب‌آکرومیال ـ ساب‌دلتوئید یکی از مهم‌ترین محل‌های درگیری است.

• درد هنگام بالا بردن دست و خوابیدن روی شانه مبتلا از علائم شایع هستند.

• بورسیت ممکن است همراه با تندینوپاتی یا آسیب روتاتورکاف باشد.

• بیشتر بیماران بدون جراحی درمان می‌شوند.

• اصلاح فعالیت و تمرین درمانی از پایه‌های درمان هستند.

• تزریق کورتیکواستروئید می‌تواند در برخی بیماران درد را به‌طور کوتاه‌مدت کاهش دهد.

• تب، قرمزی شدید، تورم یا درد شدید نیازمند بررسی سریع‌تر هستند.