سنگ کلیه

سنگ کلیه چیست؟

ادرار حاوی مواد معدنی و مواد زائد محلول است. اگر غلظت بعضی از این مواد بیش از حد بالا برود و شرایط ادرار برای تشکیل کریستال مناسب باشد، ذرات کوچک می‌توانند به یکدیگر متصل شده و به‌تدریج سنگ تشکیل دهند.

اصطلاح‌های پزشکی مرتبط عبارت‌اند از:

• Nephrolithiasis: وجود سنگ در کلیه؛

• Urolithiasis: وجود سنگ در هر قسمت دستگاه ادراری؛

• Ureteral Stone: سنگی که وارد حالب شده است.

سنگ داخل کلیه الزاماً درد ایجاد نمی‌کند. درد شدید کلاسیک معمولاً زمانی ایجاد می‌شود که سنگ وارد حالب شده و جریان ادرار را مختل کند.

سنگ کلیه چقدر شایع است؟

شیوع سنگ دستگاه ادراری در مناطق مختلف جهان متفاوت است و به آب‌وهوا، رژیم غذایی، ژنتیک، سبک زندگی و عوامل محیطی وابسته است.

راهنماهای اروپایی شیوع سنگ‌های ادراری را در جمعیت‌های مختلف حدود ۱ تا ۱۳ درصد گزارش می‌کنند و در بعضی کشورهای توسعه‌یافته شیوع بیش از ۱۰ درصد است.

سنگ کلیه همچنین تمایل به عود دارد؛ بنابراین پس از اولین حمله، پیشگیری از تشکیل سنگ بعدی بخش مهمی از درمان است.

ترکیب سنگ اهمیت زیادی دارد، زیرا رژیم غذایی و داروهای پیشگیری برای همه انواع یکسان نیستند.

سنگ کلسیم اگزالات

Calcium Oxalate شایع‌ترین نوع سنگ کلیه است.

بالا بودن کلسیم یا اگزالات ادرار، کاهش سیترات ادرار، کم‌آبی و بعضی مشکلات گوارشی می‌توانند زمینه تشکیل آن را افزایش دهند.

وجود کلسیم در نام این سنگ به این معنی نیست که فرد باید کلسیم غذایی را حذف کند.

سنگ کلسیم فسفات

این نوع نیز حاوی کلسیم است و ممکن است با شرایطی مانند:

• افزایش کلسیم ادرار؛

• پرکاری پاراتیروئید؛

• بعضی انواع اسیدوز توبولی کلیه؛

• و در برخی موارد عفونت

ارتباط داشته باشد.

سنگ اسیداوریک

Uric Acid Stone بیشتر زمانی تشکیل می‌شود که ادرار بیش از حد اسیدی باشد.

عوامل مرتبط می‌توانند شامل:

• نقرس؛

• چاقی و سندرم متابولیک؛

• مصرف زیاد برخی منابع حیوانی و پورین؛

• افزایش تولید یا دفع اسیداوریک

باشند.

یک ویژگی مهم سنگ اسیداوریک این است که در بسیاری از موارد با قلیایی کردن مناسب ادرار می‌توان آن را حل کرد و همیشه به جراحی نیاز ندارد.

سنگ استروویت

Struvite Stone معمولاً با برخی عفونت‌های باکتریایی دستگاه ادراری ارتباط دارد.

این سنگ‌ها ممکن است سریع بزرگ شوند و گاهی شکل شاخه‌دار یا Staghorn Calculus پیدا کنند و بخش بزرگی از سیستم جمع‌کننده کلیه را اشغال کنند.

سنگ سیستین

سنگ سیستین در اثر یک بیماری ژنتیکی به نام Cystinuria ایجاد می‌شود.

این افراد سیستین زیادی در ادرار دفع می‌کنند و معمولاً از سنین پایین‌تر مستعد سنگ‌های مکرر هستند.

این گروه نیازمند پیشگیری تخصصی و معمولاً دریافت مایعات بسیار بیشتر نسبت به سنگ‌سازان معمولی است.

درد شدید پهلو

درد کلاسیک سنگ حالب معمولاً:

• ناگهانی است؛

• شدت زیادی دارد؛

• به‌صورت موجی کم و زیاد می‌شود؛

• از پهلو یا پشت شروع می‌شود؛

• ممکن است به شکم پایین، کشاله ران یا ناحیه تناسلی انتشار پیدا کند.

برخلاف بسیاری از دردهای عضلانی، فرد مبتلا به قولنج کلیوی اغلب بی‌قرار است و مرتب وضعیت بدن خود را تغییر می‌دهد.

خون در ادرار

خون ممکن است:

• با چشم دیده شود؛

• یا فقط در آزمایش ادرار مشخص شود.

نبود خون در آزمایش، سنگ را به‌طور کامل رد نمی‌کند.

تهوع و استفراغ

تحریک شدید مسیرهای عصبی در قولنج کلیوی می‌تواند باعث تهوع و استفراغ شود.

علائم ادراری

وقتی سنگ به قسمت پایین حالب و نزدیک مثانه می‌رسد ممکن است باعث:

• تکرر ادرار؛

• احساس فوریت ادرار؛

• سوزش ادرار؛

• فشار پایین شکم

شود.

این علائم می‌توانند شبیه عفونت ادراری باشند.

موارد زیر اهمیت ویژه دارند:

• تب؛

• لرز؛

• بدحالی شدید؛

• گیجی؛

• کاهش یا قطع ادرار؛

• درد غیرقابل‌کنترل؛

• استفراغ مداوم؛

• افت فشار؛

• ضعف شدید.

تب و لرز همراه با سنگ مسدودکننده مهم‌ترین هشدار است و می‌تواند نشان‌دهنده عفونت کلیه پشت یک انسداد باشد.

خیر.

سنگی که داخل کلیه قرار دارد و انسداد ایجاد نمی‌کند ممکن است کاملاً بدون علامت باشد و به‌طور اتفاقی در سونوگرافی یا CT پیدا شود.

برخی سنگ‌های بدون علامت را می‌توان تحت نظر گرفت، به‌خصوص اگر کوچک و بدون رشد، عفونت یا انسداد باشند.

سنگ معمولاً در نتیجه ترکیبی از عوامل ایجاد می‌شود.

کم نوشیدن مایعات

کاهش حجم ادرار باعث می‌شود مواد سنگ‌ساز غلیظ‌تر شوند.

هوای گرم، تعریق زیاد، ورزش شدید و مشاغلی که دسترسی به آب محدود است می‌توانند خطر کم‌آبی و سنگ را افزایش دهند.

مصرف زیاد نمک

سدیم زیاد در رژیم غذایی باعث افزایش دفع کلسیم در ادرار می‌شود و می‌تواند خطر سنگ‌های کلسیمی را افزایش دهد.

رژیم سرشار از پروتئین حیوانی

مصرف بیش از حد گوشت و برخی منابع حیوانی می‌تواند:

• اسیداوریک ادرار را افزایش دهد؛

• pH ادرار را کاهش دهد؛

• سیترات ادرار را کم کند

و در افراد مستعد احتمال سنگ را افزایش دهد.

سابقه خانوادگی

داشتن والدین یا بستگان نزدیک مبتلا به سنگ کلیه احتمال بیماری را افزایش می‌دهد.

چاقی و سندرم متابولیک

چاقی، مقاومت به انسولین و دیابت نوع ۲ با تغییر ترکیب ادرار و افزایش خطر بعضی سنگ‌ها، به‌خصوص اسیداوریک، ارتباط دارند.

بیماری‌های گوارشی و جراحی‌های گوارش

بیماری‌هایی که باعث سوءجذب یا اسهال مزمن می‌شوند، مانند برخی موارد بیماری کرون، و همچنین بعضی جراحی‌های چاقی می‌توانند جذب اگزالات را افزایش داده و خطر سنگ کلسیم اگزالات را بالا ببرند.

پرکاری پاراتیروئید

افزایش هورمون پاراتیروئید می‌تواند کلسیم خون و ادرار را افزایش دهد.

بعضی داروها

داروهایی مانند Topiramate و برخی داروهای دیگر می‌توانند احتمال تشکیل سنگ را افزایش دهند.

این به معنی قطع خودسرانه دارو نیست و تغییر درمان باید با پزشک انجام شود.

بررسی دقیق‌تر متابولیک به‌خصوص در گروه‌هایی اهمیت دارد که:

• سنگ‌های مکرر دارند؛

• از سن پایین دچار سنگ شده‌اند؛

• سابقه خانوادگی قوی دارند؛

• سنگ سیستین، اسیداوریک یا عفونی دارند؛

• فقط یک کلیه فعال دارند؛

• بیماری‌های گوارشی یا جراحی روده داشته‌اند؛

• بیماری‌هایی مانند پرکاری پاراتیروئید دارند؛

• سنگ‌های متعدد یا دوطرفه دارند.

انسداد حالب

سنگ ممکن است جریان ادرار را متوقف کند و باعث تجمع ادرار در کلیه یا هیدرونفروز شود.

عفونت کلیه

اگر پشت محل انسداد عفونت ایجاد شود، وضعیت می‌تواند به‌سرعت شدید شود.

سپسیس

ورود عفونت به جریان خون می‌تواند باعث افت فشار، اختلال عملکرد اندام‌ها و تهدید حیات شود.

آسیب عملکرد کلیه

انسداد شدید یا طولانی‌مدت، به‌خصوص در هر دو کلیه یا تنها کلیه فعال، می‌تواند عملکرد کلیه را مختل کند.

آزمایش ادرار

آزمایش ادرار می‌تواند مواردی مانند:

• خون؛

• گلبول سفید؛

• نیتریت؛

• pH ادرار؛

• بعضی کریستال‌ها

را نشان دهد.

اگر احتمال عفونت مطرح باشد، کشت ادرار اهمیت دارد.

آزمایش خون

ممکن است موارد زیر بررسی شوند:

• کراتینین و عملکرد کلیه؛

• شمارش سلول‌های خونی؛

• شاخص‌های التهاب؛

• کلسیم؛

• اسیداوریک؛

• سدیم و پتاسیم.

در صورت افزایش کلسیم خون ممکن است بررسی هورمون پاراتیروئید لازم شود.

Non-Contrast CT دقیق‌ترین روش رایج برای تشخیص بیشتر سنگ‌های دستگاه ادراری است.

CT می‌تواند:

• محل سنگ؛

• اندازه؛

• تعداد؛

• شدت انسداد؛

• و بعضی ویژگی‌های سنگ

را مشخص کند.

در بزرگسال دارای قولنج کلیوی مشکوک، CT بدون تزریق با دوز پایین معمولاً یکی از انتخاب‌های اصلی است.

سونوگرافی فاقد اشعه یونیزان است و می‌تواند:

• بعضی سنگ‌های کلیه؛

• هیدرونفروز؛

• اتساع دستگاه ادراری

را نشان دهد.

در بارداری و کودکان معمولاً تصویربرداری اولیه ترجیحی است.

سونوگرافی ممکن است بعضی سنگ‌های کوچک حالب را مستقیماً نشان ندهد.

همه انواع سنگ در رادیوگرافی ساده دیده نمی‌شوند.

این روش ممکن است برای پیگیری بعضی سنگ‌های کلسیمی مفید باشد، اما برای تشخیص دقیق همه سنگ‌ها مناسب نیست.

اگر سنگ دفع شد، بهتر است در صورت امکان جمع‌آوری و برای تعیین ترکیب آن بررسی شود.

دانستن نوع سنگ می‌تواند در انتخاب برنامه پیشگیری نقش مهمی داشته باشد.

راهنماهای تخصصی برای فردی که برای اولین بار سنگ تشکیل داده نیز انجام آنالیز معتبر سنگ را توصیه می‌کنند.

در افراد با خطر بالای عود، ممکن است یک یا دو نمونه ادرار ۲۴ ساعته جمع‌آوری شود.

مواردی مانند:

• حجم ادرار؛

• کلسیم؛

• اگزالات؛

• سیترات؛

• اسیداوریک؛

• سدیم؛

• pH

اندازه‌گیری می‌شوند.

هدف این است که پیشگیری بر اساس اختلال واقعی فرد انجام شود.

کنترل درد

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یا NSAIDها در افراد مناسب معمولاً از درمان‌های خط اول قولنج کلیوی هستند و اغلب از اپیوئیدها مؤثرترند.

NSAIDها برای همه مناسب نیستند. در مواردی مانند:

• کاهش عملکرد کلیه؛

• زخم یا خون‌ریزی گوارشی؛

• بعضی بیماری‌های قلبی؛

• مصرف برخی داروهای ضدانعقاد؛

• برخی مراحل بارداری

باید احتیاط شود.

اگر NSAID مناسب نباشد یا درد کافی کنترل نشود، پزشک می‌تواند از گزینه‌های مسکن دیگری استفاده کند.

در زمان قولنج شدید، وادار کردن فرد به نوشیدن حجم بسیار زیاد آب برای هل دادن سنگ توصیه نمی‌شود.

فرد باید از کم‌آبی جلوگیری کند و بر اساس تحمل مایعات مصرف کند.

اگر استفراغ مانع نوشیدن شده باشد، ممکن است سرم وریدی لازم باشد.

افزایش مصرف مایعات اهمیت بسیار بیشتری در پیشگیری بلندمدت از سنگ‌های بعدی دارد.

احتمال دفع به اندازه و محل سنگ وابسته است.

بر اساس داده‌های راهنماهای اروپایی، حدود سه‌چهارم سنگ‌های حالب کوچک‌تر از ۵ میلی‌متر خودبه‌خود دفع می‌شوند.

برای سنگ کمتر از ۵ میلی‌متر در قسمت انتهایی حالب، احتمال دفع می‌تواند نزدیک ۹۰ درصد باشد؛ سنگ‌های کوچک‌تر در قسمت بالاتر حالب احتمال دفع کمتری دارند.

با بزرگ‌تر شدن سنگ، احتمال دفع کاهش می‌یابد.

در مطالعات مورد استفاده در راهنماها، میانگین زمان دفع حدود ۱۷ روز بوده است، اما زمان واقعی می‌تواند از فردی به فرد دیگر بسیار متفاوت باشد.

برای برخی بیماران دارای سنگ حالب، آلفابلوکرها ممکن است به خروج سنگ کمک کنند.

بیشترین شواهد سود مربوط به سنگ‌های انتهای حالب با اندازه بیش از ۵ میلی‌متر، به‌خصوص حدود ۵ تا ۱۰ میلی‌متر است.

داروهایی مانند تامسولوسین ممکن است در این شرایط توسط پزشک در نظر گرفته شوند.

این کاربرد در بسیاری از کشورها خارج از برچسب رسمی دارو است و برای همه سنگ‌ها سود یکسانی ندارد.

عوارض احتمالی شامل سرگیجه و افت فشار هستند.

درمان انتظار و کمک دارویی فقط زمانی مناسب است که:

• عفونت وجود نداشته باشد؛

• درد قابل‌کنترل باشد؛

• عملکرد کلیه رو به کاهش نباشد؛

• احتمال معقولی برای دفع وجود داشته باشد.

اگر سنگ حالب باعث انسداد شده و بیمار هم‌زمان تب، عفونت ادراری یا سپسیس داشته باشد، درمان فوری لازم است.

هدف اول در این شرایط معمولاً تخلیه کلیه است.

دو روش اصلی عبارت‌اند از:

استنت حالب

لوله باریکی از مثانه به داخل حالب گذاشته می‌شود تا ادرار از کنار انسداد عبور کند.

نفروستومی

لوله‌ای از طریق پوست مستقیماً وارد سیستم جمع‌کننده کلیه می‌شود.

هر دو روش می‌توانند فشار کلیه را کاهش دهند.

هم‌زمان آنتی‌بیوتیک باید سریع شروع و کشت ادرار و خون در صورت نیاز انجام شود.

معمولاً درمان قطعی خود سنگ تا زمانی که عفونت کنترل شود به تعویق می‌افتد.

Shock Wave Lithotripsy یا SWL با استفاده از امواج شوک، سنگ را به قطعات کوچک‌تر تبدیل می‌کند تا بتوانند از دستگاه ادراری عبور کنند.

موفقیت آن به مواردی مانند:

• اندازه سنگ؛

• محل سنگ؛

• جنس و سختی سنگ؛

• فاصله سنگ تا پوست؛

• ساختمان دستگاه ادراری

وابسته است.

بعضی سنگ‌های بسیار سخت، سنگ‌های بزرگ و برخی سنگ‌های قسمت تحتانی کلیه کمتر به SWL پاسخ می‌دهند.

در Ureteroscopy یا URS ابزار باریکی از طریق مجرای ادرار و مثانه وارد حالب می‌شود.

سنگ ممکن است:

• با ابزار خارج شود؛

• یا با لیزر خرد شود.

URS معمولاً احتمال بیشتری دارد که فرد با یک جلسه درمان سنگ‌زدایی کامل‌تری داشته باشد، اما در مقایسه با SWL تهاجمی‌تر است و میزان بعضی عوارض آن بالاتر است.

پس از عمل ممکن است برای مدت کوتاهی استنت حالب گذاشته شود.

Percutaneous Nephrolithotomy یا PCNL روشی است که در آن از طریق یک مسیر کوچک از پوست پشت وارد کلیه می‌شوند و سنگ را خارج می‌کنند.

طبق راهنمای EAU، برای بسیاری از سنگ‌های کلیوی بزرگ‌تر از ۲ سانتی‌متر PCNL درمان خط اول است.

این روش همچنین برای بسیاری از سنگ‌های شاخ‌گوزنی و سنگ‌های بزرگ یا پیچیده اهمیت دارد.

خیر.

سنگ کوچک داخل کلیه که:

• علامتی ایجاد نمی‌کند؛

• انسداد ندارد؛

• عفونت ندارد؛

• و رشد نمی‌کند

ممکن است فقط تحت پیگیری قرار گیرد.

در مقابل، موارد زیر احتمال نیاز به درمان فعال را افزایش می‌دهند:

• افزایش اندازه سنگ؛

• انسداد؛

• عفونت؛

• درد یا خون‌ریزی مکرر؛

• احتمال کم دفع؛

• کاهش عملکرد کلیه؛

• شرایط خاص بیمار.

آب و مایعات

مهم‌ترین اقدام عمومی برای بیشتر افراد، افزایش مصرف مایعات است.

راهنمای EAU توصیه می‌کند مصرف مایعات به‌اندازه‌ای باشد که حجم ادرار ۲۴ ساعته بیش از ۲٫۵ لیتر باقی بماند.

برای بسیاری از بزرگسالان این مسئله به نوشیدن حدود ۲٫۵ تا ۳ لیتر مایعات در روز نیاز دارد، اما در هوای گرم یا فعالیت شدید ممکن است بیشتر لازم باشد.

افراد دارای نارسایی قلب، بیماری پیشرفته کلیوی یا محدودیت مصرف مایعات باید مقدار مناسب را با پزشک تعیین کنند.

آب بهترین نوشیدنی پایه است.

مرکبات دارای سیترات هستند و سیترات می‌تواند از تشکیل برخی کریستال‌های کلسیمی جلوگیری کند.

لیمو و سایر منابع سیترات ممکن است بخشی از یک برنامه غذایی مناسب باشند.

اما آبلیمو جایگزین بررسی متابولیک یا داروی پتاسیم سیترات در فردی که واقعاً به درمان دارویی نیاز دارد نیست.

نوشیدنی‌های پرشکر نیز انتخاب مناسبی برای مصرف روزانه زیاد نیستند.

کاهش مصرف نمک یکی از اصول مهم پیشگیری، به‌خصوص در سنگ‌های کلسیمی است.

راهنمای اروپایی مصرف حدود ۴ تا ۵ گرم نمک خوراکی در روز را به‌عنوان هدف کلی برای سنگ‌سازان مطرح می‌کند.

غذاهای فرآوری‌شده، فست‌فود، سوسیس و کالباس، تنقلات شور و بسیاری از سس‌ها منابع مهم نمک هستند.

خیر.

این یکی از باورهای رایج اما اشتباه درباره سنگ کلسیمی است.

دریافت طبیعی کلسیم از غذا معمولاً باید حفظ شود. کلسیم غذایی در روده به اگزالات متصل می‌شود و می‌تواند جذب اگزالات را کاهش دهد.

راهنمای اروپایی برای اغلب بزرگسالان سنگ‌ساز، دریافت طبیعی حدود ۱ تا ۱٫۲ گرم کلسیم غذایی در روز را توصیه می‌کند.

مکمل کلسیم شرایط متفاوتی دارد و باید با توجه به علت مصرف و نوع سنگ بررسی شود.

اگر فرد دفع اگزالات بالایی دارد یا سنگ کلسیم اگزالات تشکیل می‌دهد، کاهش مصرف بیش از حد غذاهای بسیار پر اگزالات ممکن است مفید باشد.

نمونه‌ها شامل:

• اسفناج؛

• ریواس؛

• بعضی مغزها؛

• سبوس گندم

هستند.

معمولاً هدف حذف همه مواد غذایی دارای اگزالات نیست، بلکه جلوگیری از مصرف افراطی و حفظ کلسیم غذایی طبیعی همراه وعده‌ها است.

مصرف بسیار زیاد گوشت و منابع حیوانی ممکن است خطر برخی سنگ‌ها را افزایش دهد.

در افراد مستعد سنگ اسیداوریک یا دفع بالای اسیداوریک، کاهش مصرف افراطی:

• گوشت قرمز؛

• احشاء؛

• برخی گوشت‌ها و غذاهای دریایی

اهمیت بیشتری دارد.

داروی پیشگیری باید بر اساس ترکیب سنگ و آزمایش‌های ادرار تجویز شود.

پتاسیم سیترات

ممکن است برای:

• پایین بودن سیترات ادرار؛

• قلیایی کردن ادرار؛

• بعضی سنگ‌های کلسیمی؛

• سنگ اسیداوریک؛

• سنگ سیستین

استفاده شود.

داروهای تیازیدی

در افراد منتخب دارای دفع زیاد کلسیم ادرار ممکن است برای کاهش کلسیم ادرار تجویز شوند.

انتخاب بیمار اهمیت دارد و این داروها برای همه افراد سنگ‌ساز لازم نیستند.

آلوپورینول

در افراد دارای افزایش مشخص اسیداوریک ادرار ممکن است استفاده شود.

وجود صرف یک سنگ کلسیمی دلیل مصرف آلوپورینول نیست.

در بارداری، سونوگرافی روش اولیه تصویربرداری است و تا حد امکان از پرتودهی غیرضروری اجتناب می‌شود.

بسیاری از سنگ‌ها ابتدا با روش محافظه‌کارانه درمان می‌شوند.

اگر انسداد پایدار، درد غیرقابل‌کنترل، عفونت یا سایر عوارض ایجاد شود، ممکن است استنت، نفروستومی یا در شرایط منتخب یورتروسکوپی لازم باشد.

SWL در بارداری انجام نمی‌شود.

سنگ در کودک کمتر از بزرگسالان شایع است و احتمال وجود عامل متابولیک یا ژنتیکی اهمیت بیشتری دارد.

سونوگرافی معمولاً اولین تصویربرداری است.

کودکی که سنگ تشکیل داده است معمولاً نیازمند بررسی متابولیک برای تعیین علت و برنامه پیشگیری از عود است.

مراجعه پزشکی

ارزیابی مناسب است اگر:

• اولین حمله درد سنگ را تجربه می‌کنید؛

• خون در ادرار وجود دارد؛

• درد مرتب عود می‌کند؛

• قبلاً سنگ داشته‌اید و علائم برگشته‌اند؛

• سنگ دفع نشده یا درد برای مدت طولانی ادامه دارد.

مراجعه فوری

مراجعه فوری لازم است اگر:

• تب یا لرز همراه درد پهلو وجود دارد؛

• ادرار قطع یا بسیار کم شده است؛

• درد با دارو کنترل نمی‌شود؛

• استفراغ مداوم مانع نوشیدن شده است؛

• فرد بسیار ضعیف، گیج یا بدحال شده است؛

• فقط یک کلیه فعال وجود دارد؛

• هر دو کلیه ممکن است دچار انسداد باشند؛

• بیمار باردار است و درد شدید دارد.

۱. سنگ کلیه چیست؟
توده سختی از کریستال‌های مواد موجود در ادرار است که در کلیه یا دستگاه ادراری تشکیل می‌شود.

۲. درد سنگ کلیه کجاست؟
معمولاً از پهلو یا پشت شروع می‌شود و می‌تواند به شکم پایین یا کشاله ران انتشار پیدا کند.

۳. آیا سنگ کلیه بدون درد ممکن است؟
بله. بسیاری از سنگ‌های کوچک داخل کلیه بدون علامت هستند.

۴. آیا وجود خون در ادرار در سنگ کلیه طبیعی است؟
سنگ می‌تواند باعث خون‌ریزی شود، اما خون در ادرار علل دیگری نیز دارد و باید بررسی شود.

۵. چه اندازه سنگی خودبه‌خود دفع می‌شود؟
احتمال دفع برای سنگ‌های زیر ۵ میلی‌متر زیاد است و به محل سنگ نیز بستگی دارد. با افزایش اندازه، شانس دفع کمتر می‌شود.

۶. سنگ کلیه چند روزه دفع می‌شود؟
زمان ثابتی ندارد. در مطالعات سنگ‌های قابل‌دفع، میانگین حدود ۱۷ روز بوده ولی ممکن است چند روز تا چند هفته طول بکشد.

۷. آیا تامسولوسین سنگ را دفع می‌کند؟
ممکن است در برخی سنگ‌های انتهایی حالب، به‌خصوص اندازه حدود ۵ تا ۱۰ میلی‌متر، احتمال دفع را افزایش دهد. برای همه بیماران لازم نیست.

۸. آیا هنگام درد باید آب خیلی زیادی نوشید؟
خیر. از کم‌آبی جلوگیری کنید، اما مصرف اجباری حجم بسیار زیاد آب در هنگام انسداد دردناک توصیه نمی‌شود.

۹. آیا سنگ کلسیمی یعنی باید لبنیات را قطع کرد؟
خیر. دریافت طبیعی کلسیم غذایی معمولاً باید حفظ شود و محدود کردن بی‌دلیل آن حتی می‌تواند نامطلوب باشد.

۱۰. آیا آبلیمو سنگ را درمان می‌کند؟
سیترات موجود در مرکبات می‌تواند در پیشگیری از برخی سنگ‌ها کمک کند، اما بیشتر سنگ‌های موجود را به‌تنهایی حل نمی‌کند.

۱۱. کدام سنگ را می‌توان با دارو حل کرد؟
سنگ‌های اسیداوریکی در بسیاری از موارد با قلیایی کردن کنترل‌شده ادرار قابل حل هستند.

۱۲. چه زمانی سنگ کلیه اورژانسی است؟
انسداد همراه تب یا عفونت، قطع ادرار، افت عملکرد کلیه یا درد غیرقابل‌کنترل از مهم‌ترین شرایط اورژانسی هستند.

۱۳. سنگ‌شکنی بهتر است یا یورتروسکوپی؟
به اندازه، محل، سختی سنگ و شرایط بیمار بستگی دارد. URS معمولاً احتمال پاک شدن با یک اقدام را بیشتر می‌کند، در حالی که SWL کمتر تهاجمی است.

۱۴. چه سنگ‌هایی به PCNL نیاز دارند؟
PCNL معمولاً درمان اصلی بسیاری از سنگ‌های کلیوی بزرگ‌تر از دو سانتی‌متر و سنگ‌های پیچیده یا شاخ‌گوزنی است.

۱۵. آیا سنگ کلیه دوباره ایجاد می‌شود؟
بله. عود شایع است و مصرف مایعات کافی، رژیم مناسب و در افراد پرخطر بررسی متابولیک و دارو می‌تواند احتمال عود را کاهش دهد.

• سنگ کلیه از کریستالیزه شدن مواد موجود در ادرار تشکیل می‌شود.

• سنگ‌های کلسیمی شایع‌ترین نوع هستند؛ انواع اسیداوریک، استروویت و سیستین نیز وجود دارند.

• درد شدید و موجی پهلو که به کشاله ران می‌زند از علائم کلاسیک سنگ حالب است.

• سنگ‌های کوچک‌تر، به‌خصوص زیر ۵ میلی‌متر، احتمال بیشتری برای دفع خودبه‌خودی دارند.

• CT بدون تزریق در بسیاری از بزرگسالان مهم‌ترین تصویربرداری تشخیصی است؛ در بارداری و کودکان سونوگرافی اولویت دارد.

• NSAIDها در افراد مناسب درمان خط اول درد قولنج کلیوی هستند.

• آلفابلوکرها ممکن است به دفع برخی سنگ‌های انتهای حالب بالای ۵ میلی‌متر کمک کنند.

• تب یا عفونت همراه انسداد یک اورژانس اورولوژی است و معمولاً نیازمند تخلیه فوری کلیه است.

• SWL، یورتروسکوپی و PCNL مهم‌ترین روش‌های مداخله‌ای هستند.

• نوشیدن مایعات کافی برای ایجاد بیش از ۲٫۵ لیتر ادرار در روز، محدود کردن نمک و حفظ کلسیم غذایی طبیعی از اصول مهم پیشگیری هستند.

• برنامه دقیق پیشگیری باید بر اساس نوع سنگ و در افراد پرخطر بر اساس آزمایش ادرار ۲۴ ساعته تنظیم شود.