خشکی چشم

خشکی چشم چیست؟

لایه اشکی فقط «آب» نیست. سطح چشم توسط یک ساختار پیچیده شامل اشک، چربی‌های تولیدشده توسط غدد پلک، موسین‌ها و سلول‌های سطح چشم محافظت می‌شود.

این مجموعه وظایفی مانند:

• مرطوب نگه داشتن قرنیه؛

• ایجاد سطح صاف برای دید واضح؛

• کاهش اصطکاک پلک؛

• محافظت در برابر عوامل محیطی؛

• رساندن مواد لازم به سطح چشم

را بر عهده دارد.

طبق تعریف به‌روزشده TFOS DEWS III، خشکی چشم یک بیماری چندعاملی و علامت‌دار است که با از دست رفتن تعادل یا هموستاز لایه اشکی و یا سطح چشم مشخص می‌شود. ناپایداری و افزایش غلظت اشک، التهاب، آسیب سطح چشم و اختلالات عصبی ـ حسی می‌توانند در ایجاد بیماری نقش داشته باشند.

خشکی چشم چقدر شایع است؟

برآورد شیوع خشکی چشم به تعریف مورد استفاده وابستگی زیادی دارد.

یک متاآنالیز جهانی منتشرشده در سال ۲۰۲۶ که بیش از ۱۵ میلیون نفر را در ۱۱۹ مطالعه بررسی کرد، شیوع تجمیعی خشکی چشم را حدود ۳۵ درصد گزارش کرد.

با این حال، بسته به معیار تشخیصی، شیوع در همان بررسی از حدود ۷ درصد تا بیش از ۵۰ درصد متفاوت بود.

بنابراین نمی‌توان یک عدد واحد را برای همه جمعیت‌ها در نظر گرفت. خشکی چشم به‌طور کلی در زنان و افراد مسن‌تر شایع‌تر است.

دو مکانیسم اصلی وجود دارند که اغلب با یکدیگر هم‌پوشانی دارند.

خشکی چشم ناشی از کاهش تولید اشک

در Aqueous-Deficient Dry Eye غدد اشکی مقدار کافی از بخش آبی اشک تولید نمی‌کنند.

این وضعیت ممکن است با:

• افزایش سن؛

• بیماری شوگرن؛

• برخی بیماری‌های خودایمنی؛

• آسیب غدد اشکی؛

• بعضی داروها

ارتباط داشته باشد.

خشکی چشم تبخیری

در Evaporative Dry Eye اشک تولید می‌شود اما بیش از حد طبیعی از سطح چشم تبخیر می‌شود.

یکی از شایع‌ترین عوامل این حالت اختلال غدد میبومین یا Meibomian Gland Dysfunction (MGD) است.

غدد میبومین در لبه پلک قرار دارند و چربی‌هایی تولید می‌کنند که لایه سطحی اشک را تشکیل می‌دهند و مانع تبخیر سریع آن می‌شوند.

اگر ترشحات این غدد غلیظ شوند یا مجاری آنها بسته شوند، کیفیت لایه چربی اشک کاهش می‌یابد.

نوع مختلط

بسیاری از بیماران هم کاهش تولید اشک و هم افزایش تبخیر دارند.

بنابراین تقسیم‌بندی همیشه کاملاً سیاه و سفید نیست و درمان باید بر اساس مشکلات غالب هر بیمار تنظیم شود.

علائم می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• سوزش؛

• احساس شن یا جسم خارجی؛

• خشکی یا کشیدگی چشم؛

• خارش خفیف؛

• قرمزی؛

• احساس خستگی چشم؛

• تاری دید متناوب؛

• حساسیت به نور؛

• سنگینی پلک؛

• دشواری استفاده از لنز تماسی؛

• چسبندگی یا ترشحات رشته‌ای خفیف.

تاری دید ناشی از خشکی چشم

لایه اشکی اولین سطح اپتیکی چشم است.

وقتی لایه اشکی ناپایدار شود، ممکن است دید برای چند لحظه تار شود و بعد از پلک زدن بهتر شود.

این نوع تاری معمولاً متناوب است.

کاهش دید مداوم یا ناگهانی باید برای بیماری‌های دیگر نیز بررسی شود.

آیا خشکی چشم باعث اشک‌ریزش می‌شود؟

بله.

این موضوع در ظاهر متناقض است، اما تحریک قرنیه می‌تواند باعث ترشح مقدار زیادی اشک واکنشی شود.

این اشک ممکن است کیفیت مناسبی نداشته باشد و سریع از چشم خارج شود؛ بنابراین فرد هم‌زمان احساس خشکی و اشک‌ریزش دارد.

اختلال غدد میبومین

MGD یکی از مهم‌ترین عوامل خشکی چشم است.

علائم ممکن است همراه با:

• پوسته اطراف مژه‌ها؛

• التهاب لبه پلک؛

• احساس چربی یا سنگینی پلک؛

• گل‌مژه‌های مکرر

باشند.

افزایش سن

با افزایش سن، عملکرد غدد اشکی و میبومین و کیفیت سطح چشم می‌تواند تغییر کند.

تغییرات هورمونی

خشکی چشم در زنان، به‌خصوص پس از یائسگی، بیشتر مشاهده می‌شود. هورمون‌ها بر غدد اشکی و میبومین تأثیر دارند.

استفاده طولانی از نمایشگر

هنگام کار با تلفن همراه، رایانه یا مطالعه متمرکز، تعداد پلک زدن کاهش پیدا می‌کند و پلک‌ها نیز ممکن است کامل بسته نشوند.

این مسئله تبخیر اشک را افزایش می‌دهد.

خود نور صفحه نمایش علت اصلی خشکی نیست؛ کاهش و ناقص شدن پلک زدن نقش مهم‌تری دارد.

محیط خشک و باد

هوای خشک، کولر، بخاری، پنکه و باد می‌توانند سرعت تبخیر اشک را افزایش دهند.

لنز تماسی

استفاده از لنز می‌تواند در بعضی افراد لایه اشکی را مختل و علائم خشکی را تشدید کند.

درد یا قرمزی شدید هنگام استفاده از لنز نباید به خشکی ساده نسبت داده شود؛ عفونت قرنیه باید در نظر گرفته شود.

جراحی‌های چشمی

پس از جراحی‌های اصلاح عیوب انکساری مانند LASIK و گاهی بعد از جراحی آب‌مروارید ممکن است خشکی چشم ایجاد یا تشدید شود.

در بسیاری از افراد وضعیت طی زمان بهتر می‌شود، اما در بعضی بیماران علائم طولانی‌تر باقی می‌مانند.

برخی داروها ممکن است در افراد مستعد خشکی چشم ایجاد یا آن را تشدید کنند؛ از جمله برخی:

• آنتی‌هیستامین‌ها؛

• داروهای دارای اثر آنتی‌کولینرژیک؛

• داروهای ضدافسردگی؛

• ایزوترتینوئین؛

• برخی داروهای فشار خون؛

• دیورتیک‌ها.

فرد نباید داروی ضروری خود را صرفاً به دلیل احتمال خشکی چشم خودسرانه قطع کند. در صورت ارتباط زمانی واضح، پزشک می‌تواند گزینه‌های درمانی را بررسی کند.

بیماری شوگرن (Sjögren’s Disease) یک بیماری خودایمنی است که می‌تواند غدد تولیدکننده اشک و بزاق را درگیر کند.

وجود خشکی چشم همراه با مواردی مانند:

• خشکی واضح دهان؛

• نیاز مداوم به نوشیدن آب هنگام غذا خوردن؛

• پوسیدگی‌های مکرر دندان؛

• تورم غدد بزاقی؛

• درد مفاصل؛

• خستگی قابل‌توجه

ممکن است بررسی شوگرن یا بیماری‌های خودایمنی دیگر را توجیه کند.

هر فرد مبتلا به خشکی چشم، شوگرن ندارد.

عوامل مرتبط با افزایش احتمال خشکی چشم شامل:

• افزایش سن؛

• جنس مؤنث؛

• اختلال غدد میبومین؛

• استفاده طولانی از نمایشگر؛

• لنز تماسی؛

• محیط خشک؛

• جراحی‌های چشمی؛

• بیماری‌های خودایمنی؛

• بعضی داروها؛

• بیماری یا بسته نشدن مناسب پلک‌ها

هستند.

در بیشتر افراد خشکی چشم باعث نابینایی نمی‌شود و قابل‌کنترل است.

اما خشکی شدید و درمان‌نشده می‌تواند باعث آسیب سطح قرنیه شود و در موارد شدید خطر:

• خراش و نقص اپیتلیوم قرنیه؛

• التهاب شدید؛

• زخم قرنیه؛

• عفونت؛

• اسکار و کاهش دید

را افزایش دهد.

این عوارض در خشکی معمولی خفیف شایع نیستند و بیشتر در بیماری شدید سطح چشم دیده می‌شوند.

هیچ تست منفردی برای تشخیص تمام موارد خشکی چشم کافی نیست.

تشخیص بر اساس ترکیبی از علائم، معاینه و تست‌های سطح چشم انجام می‌شود.

پرسش‌نامه علائم

پرسش‌نامه‌هایی مانند:

• OSDI؛

• DEQ؛

برای اندازه‌گیری شدت و تأثیر علائم استفاده می‌شوند.

این ابزارها به‌تنهایی علت خشکی را مشخص نمی‌کنند.

معاینه با اسلیت‌لمپ

چشم‌پزشک قرنیه، ملتحمه، پلک‌ها، لبه پلک و غدد میبومین را با بزرگ‌نمایی بررسی می‌کند.

Tear Break-Up Time یا TBUT میزان پایداری لایه اشکی را بررسی می‌کند.

پس از یک پلک زدن، پزشک اندازه می‌گیرد چه مدت طول می‌کشد تا نقاط خشک روی سطح اشک ظاهر شوند.

کوتاه بودن این زمان می‌تواند نشانه ناپایداری لایه اشکی باشد.

نوع بدون تماس این تست با نام NIBUT نیز انجام می‌شود.

رنگ‌هایی مانند فلورسئین می‌توانند نواحی آسیب‌دیده قرنیه و ملتحمه را مشخص کنند.

افزایش رنگ‌پذیری نشان می‌دهد سطح چشم تحت تأثیر خشکی و التهاب قرار گرفته است.

Schirmer Test مقدار اشک تولیدشده طی مدت مشخصی را با نوار کاغذی کوچک بررسی می‌کند.

این تست به‌ویژه هنگامی مفید است که کاهش قابل‌توجه تولید اشک یا شوگرن مطرح باشد.

در بعضی مراکز، غلظت یا Tear Osmolarity اندازه‌گیری می‌شود.

افزایش اسمولاریته یا اختلاف قابل‌توجه بین دو چشم می‌تواند از اختلال تعادل لایه اشکی حمایت کند.

هیچ‌یک از این تست‌ها به‌تنهایی باید جدا از علائم و سایر یافته‌ها تفسیر شوند.

پزشک ممکن است با فشار کنترل‌شده روی پلک، کیفیت و مقدار ترشح غدد میبومین را بررسی کند.

در بعضی مراکز از Meibography برای تصویربرداری از شکل و میزان از دست رفتن غدد استفاده می‌شود.

علائمی مانند سوزش و قرمزی اختصاصی خشکی چشم نیستند.

بیماری‌های مشابه عبارت‌اند از:

• آلرژی چشمی؛

• بلفاریت؛

• التهاب یا عفونت ملتحمه؛

• التهاب قرنیه؛

• اختلال عملکرد پلک؛

• جسم خارجی؛

• خراش قرنیه؛

• درد نوروپاتیک چشم.

اگر علائم بسیار شدید باشند اما یافته‌های سطح چشم کم باشند، در بعضی بیماران اختلالات عصبی ـ حسی یا Neuropathic Ocular Pain نیز باید در نظر گرفته شود.

درمان باید به علت غالب بیماری اختصاص داده شود.

در همه افراد یک قطره یا روش واحد بهترین انتخاب نیست.

Artificial Tears پایه درمان بسیاری از بیماران هستند.

اشک مصنوعی در شکل‌های:

• قطره؛

• ژل؛

• پماد

وجود دارد.

قطره‌ها برای استفاده روزانه مناسب‌اند و ژل یا پماد معمولاً مدت بیشتری روی سطح چشم می‌مانند اما ممکن است موقتاً دید را تار کنند.

قطره بدون ماده نگهدارنده

مواد نگهدارنده موجود در برخی قطره‌ها در مصرف مکرر می‌توانند سطح چشم را تحریک کنند.

برای افرادی که نیاز به قطره زیاد دارند یا خشکی متوسط تا شدید دارند، قطره‌های Preservative-Free معمولاً ترجیح داده می‌شوند.

در MGD، فقط اضافه کردن اشک مصنوعی همیشه کافی نیست.

کمپرس گرم

گرمای کنترل‌شده می‌تواند ترشحات غلیظ غدد میبومین را نرم‌تر کند.

کمپرس باید گرم و راحت باشد، نه آن‌قدر داغ که باعث سوختگی پلک شود.

بهداشت پلک

تمیز کردن ملایم لبه پلک می‌تواند در افراد دارای بلفاریت یا تجمع مواد اطراف مژه‌ها کمک‌کننده باشد.

درمان‌های داخل مطب

برای برخی بیماران مقاوم، روش‌هایی مانند:

• گرم کردن و تخلیه دستگاهی غدد میبومین؛

• Intense Pulsed Light یا IPL؛

• برخی فناوری‌های مبتنی بر نور یا گرما

قابل بررسی هستند.

این روش‌ها برای همه افراد لازم نیستند و باید بر اساس نوع MGD انتخاب شوند.

التهاب نقش مهمی در بسیاری از موارد متوسط تا شدید خشکی چشم دارد.

سیکلوسپورین چشمی

Cyclosporine Ophthalmic یک داروی تعدیل‌کننده ایمنی موضعی است که برای درمان برخی موارد خشکی چشم استفاده می‌شود.

اثر آن فوری نیست و ممکن است هفته‌ها تا ماه‌ها برای مشاهده بیشترین سود زمان لازم باشد.

سوزش هنگام ریختن قطره از عوارض احتمالی است.

فرمولاسیون‌های مختلف سیکلوسپورین وجود دارند و غلظت و دفعات مصرف باید طبق محصول و نسخه پزشک باشد.

لیفیتگراست

Lifitegrast داروی ضدالتهابی موضعی دیگری برای علائم و نشانه‌های خشکی چشم است.

سوزش یا تحریک هنگام مصرف و تغییر موقت حس چشایی از عوارض احتمالی هستند.

کورتیکواستروئید چشمی

قطره‌های کورتیکواستروئیدی ممکن است در بعضی بیماران برای دوره کوتاه التهاب را سریع‌تر کاهش دهند.

اما استفاده طولانی یا بدون نظارت می‌تواند باعث:

• افزایش فشار چشم؛

• آب‌مروارید؛

• تشدید برخی عفونت‌ها

شود.

بنابراین این داروها نباید خودسرانه مصرف شوند.

Perfluorohexyloctane یک قطره بدون آب است که برای درمان علائم و نشانه‌های خشکی چشم، به‌خصوص بیماری دارای مؤلفه تبخیری، استفاده می‌شود.

این دارو با کاهش تبخیر اشک عمل می‌کند و یکی از گزینه‌های جدیدتر درمانی است.

انتخاب آن به نوع خشکی چشم و دسترسی دارو در کشور بستگی دارد.

Varenicline Nasal Spray با تحریک مسیر عصبی بینی ـ اشکی می‌تواند تولید طبیعی اشک را افزایش دهد.

دارو به شکل اسپری بینی استفاده می‌شود و عطسه یکی از عوارض بسیار شایع آن است.

این گزینه نیز برای همه بیماران ضروری نیست و دسترسی آن در کشورهای مختلف متفاوت است.

اشک از طریق مجاری کوچکی در گوشه پلک وارد بینی می‌شود.

در Punctal Plug یک پلاگ کوچک در مسیر خروج اشک قرار داده می‌شود تا اشک مدت بیشتری روی سطح چشم باقی بماند.

این روش بیشتر در بیماران منتخب دارای کمبود اشک مطرح است.

در بیماری دارای التهاب فعال قابل‌توجه، معمولاً کنترل مناسب التهاب نیز اهمیت دارد؛ زیرا صرفاً نگه داشتن اشک التهابی روی سطح چشم ممکن است راه‌حل کامل نباشد.

در خشکی شدید و مقاوم ممکن است قطره‌هایی از سرم خون خود بیمار تهیه شوند.

این قطره‌ها حاوی برخی عوامل طبیعی موجود در اشک هستند و در بیماری شدید سطح چشم مورد استفاده قرار می‌گیرند.

تهیه آنها باید در مراکز مناسب و با روش کنترل‌شده انجام شود.

Scleral Lens نوعی لنز بزرگ است که روی صلبیه قرار می‌گیرد و مخزنی از مایع را روی قرنیه نگه می‌دارد.

در خشکی شدید سطح چشم، به‌خصوص وقتی درمان‌های معمول کافی نباشند، می‌تواند درد، محافظت سطح چشم و کیفیت دید را بهبود دهد.

این لنزها نیازمند اندازه‌گیری و آموزش تخصصی هستند.

اسیدهای چرب امگا ۳ برای خشکی چشم بسیار تبلیغ شده‌اند، اما نتایج مطالعات یکسان نیستند و شواهد فعلی اثربخشی قطعی آنها را برای همه بیماران نشان نمی‌دهد.

بنابراین مکمل امگا ۳ نباید به‌عنوان درمان الزامی یا جایگزین درمان اصلی معرفی شود.

مصرف دوزهای بالای مکمل نیز می‌تواند در برخی افراد، به‌ویژه مصرف‌کنندگان داروهای ضدانعقاد، مناسب نباشد.

افرادی که ساعت‌های طولانی با صفحه نمایش کار می‌کنند باید آگاهانه پلک زدن کامل را افزایش دهند.

استراحت‌های کوتاه و منظم، نگاه کردن به فاصله دور و تنظیم ارتفاع صفحه می‌توانند کمک‌کننده باشند.

صفحه نمایش بهتر است کمی پایین‌تر از سطح چشم باشد تا بازشدگی پلک کمتر و تبخیر اشک محدودتر شود.

استفاده از مرطوب‌کننده هوا در محیط بسیار خشک می‌تواند برای برخی افراد مفید باشد.

باد مستقیم پنکه، کولر یا دریچه خودرو بهتر است مستقیماً به صورت برخورد نکند.

در فضای باز بادخیز، عینک‌هایی که پوشش جانبی بیشتری دارند ممکن است تبخیر اشک را کاهش دهند.

اگر لنز باعث ناراحتی شود، ممکن است نیاز باشد:

• زمان استفاده کاهش یابد؛

• نوع لنز تغییر کند؛

• محلول مراقبت تغییر کند؛

• بیماری سطح چشم درمان شود.

خوابیدن با لنز در صورتی که لنز برای این کار طراحی و تجویز نشده است خطر عفونت قرنیه را افزایش می‌دهد.

درد، قرمزی یا کاهش دید در فرد استفاده‌کننده از لنز یک علامت هشدار است.

تغییرات هورمونی بارداری می‌توانند کیفیت اشک و تحمل لنز تماسی را تغییر دهند.

اشک مصنوعی ساده معمولاً از گزینه‌های اولیه است، اما داروهای نسخه‌ای خشکی چشم باید در بارداری یا شیردهی به‌صورت فردی با پزشک بررسی شوند.

خشکی چشم در کودکان کمتر از بزرگسالان است، اما می‌تواند در ارتباط با:

• استفاده زیاد از نمایشگر؛

• بلفاریت؛

• آلرژی؛

• بعضی بیماری‌های سیستمیک؛

• مصرف برخی داروها

ایجاد شود.

قرمزی یا درد مداوم چشم کودک نیازمند معاینه است و نباید بدون بررسی برای مدت طولانی با قطره‌های مختلف درمان شود.

بستگی به علت دارد.

خشکی موقتی ناشی از یک عامل محیطی ممکن است کاملاً برطرف شود.

اما بسیاری از انواع خشکی چشم، به‌خصوص MGD یا بیماری‌های خودایمنی، مزمن هستند و بیشتر با هدف کنترل طولانی‌مدت درمان می‌شوند.

با درمان مناسب، بیشتر بیماران می‌توانند علائم و کیفیت دید خود را به میزان قابل‌توجهی بهبود دهند.

بله.

علائم می‌توانند در دوره‌هایی بهتر و در دوره‌هایی بدتر شوند.

عواملی مانند:

• هوای خشک؛

• استفاده طولانی از نمایشگر؛

• کم‌خوابی؛

• استفاده از لنز؛

• بعضی داروها؛

• التهاب پلک

می‌توانند باعث تشدید دوره‌ای علائم شوند.

مراجعه معمول

معاینه چشم مناسب است اگر:

• علائم بیش از چند هفته باقی مانده‌اند؛

• روزانه به قطره‌های متعدد نیاز دارید؛

• تاری دید تکرار می‌شود؛

• تحمل لنز کاهش یافته است؛

• چشم مرتب قرمز می‌شود؛

• پلک‌ها ملتهب یا پوسته‌دار هستند؛

• خشکی چشم همراه خشکی دهان یا علائم خودایمنی است.

مراجعه سریع یا اورژانسی

ارزیابی سریع‌تر لازم است اگر:

• درد چشم شدید است؛

• دید ناگهان کاهش یافته است؛

• حساسیت شدید به نور وجود دارد؛

• یک چشم به‌طور قابل‌توجه قرمز و دردناک شده است؛

• ترشح چرکی وجود دارد؛

• چشم آسیب دیده یا ماده شیمیایی وارد آن شده است؛

• استفاده‌کننده لنز تماسی دچار درد، قرمزی یا تاری دید شده است.

این علائم ممکن است ناشی از بیماری‌هایی جدی‌تر از خشکی ساده چشم باشند.

۱. خشکی چشم یعنی اشک کم است؟
نه همیشه. بسیاری از بیماران اشک تولید می‌کنند اما اشک به دلیل اختلال لایه چربی سریع تبخیر می‌شود.

۲. چرا با وجود خشکی چشم، چشمم آب می‌افتد؟
تحریک سطح چشم می‌تواند ترشح واکنشی مقدار زیادی اشک را ایجاد کند.

۳. آیا خشکی چشم باعث تاری دید می‌شود؟
بله. ناپایداری لایه اشکی می‌تواند تاری متناوب ایجاد کند که اغلب با پلک زدن موقتاً بهتر می‌شود.

۴. آیا کار با موبایل باعث خشکی چشم می‌شود؟
استفاده طولانی از نمایشگر با کاهش تعداد و کامل بودن پلک زدن می‌تواند علائم را تشدید کند.

۵. بهترین قطره برای خشکی چشم چیست؟
یک قطره واحد برای همه بهترین نیست. نوع قطره باید بر اساس شدت بیماری و وجود کمبود اشک یا خشکی تبخیری انتخاب شود.

۶. آیا می‌توان هر روز اشک مصنوعی استفاده کرد؟
بله، در صورت نیاز قابل استفاده است. برای مصرف مکرر معمولاً انواع بدون ماده نگهدارنده ترجیح داده می‌شوند.

۷. آیا قطره‌های ضدقرمزی برای خشکی مناسب‌اند؟
این قطره‌ها درمان اصلی خشکی چشم نیستند و مصرف مداوم بعضی از آنها می‌تواند مشکل قرمزی را پیچیده‌تر کند.

۸. آیا کمپرس گرم مفید است؟
در اختلال غدد میبومین می‌تواند به نرم شدن ترشحات غدد و بهبود عملکرد آنها کمک کند.

۹. آیا خشکی چشم درمان قطعی دارد؟
برخی موارد موقت کاملاً برطرف می‌شوند، اما انواع مزمن معمولاً نیازمند کنترل مداوم هستند.

۱۰. آیا خشکی چشم خطرناک است؟
بیشتر موارد خفیف خطرناک نیستند، اما خشکی شدید می‌تواند به سطح قرنیه آسیب بزند.

۱۱. آیا خشکی چشم نشانه شوگرن است؟
گاهی، اما بیشتر افراد مبتلا به خشکی چشم شوگرن ندارند. خشکی شدید چشم همراه خشکی دهان و سایر علائم ممکن است بررسی بیشتر را لازم کند.

۱۲. آیا لنز تماسی خشکی چشم را بدتر می‌کند؟
در بعضی افراد بله. نوع لنز، زمان استفاده و وضعیت سطح چشم بر تحمل لنز اثر دارند.

۱۳. آیا امگا ۳ خشکی چشم را درمان می‌کند؟
شواهد پژوهشی متناقض هستند و استفاده از آن برای همه بیماران به‌عنوان درمان قطعی توصیه نمی‌شود.

۱۴. آیا سیکلوسپورین همان اشک مصنوعی است؟
خیر. سیکلوسپورین یک داروی تعدیل‌کننده التهاب سطح چشم است و اثر آن معمولاً تدریجی ایجاد می‌شود.

۱۵. چه زمانی قرمزی چشم را نباید به خشکی نسبت داد؟
اگر قرمزی با درد شدید، حساسیت به نور، کاهش دید، ترشح چرکی یا استفاده از لنز تماسی همراه باشد، باید سریع‌تر بررسی شود.

• خشکی چشم یک بیماری چندعاملی سطح چشم است و فقط به معنی کمبود اشک نیست.

• کاهش تولید اشک و افزایش تبخیر دو مکانیسم اصلی هستند و اغلب هم‌زمان وجود دارند.

• اختلال غدد میبومین یکی از عوامل مهم خشکی تبخیری است.

• سوزش، احساس شن، تاری متناوب، قرمزی و حتی اشک‌ریزش از علائم احتمالی‌اند.

• تشخیص بر اساس علائم، معاینه و تست‌هایی مانند پایداری اشک، رنگ‌آمیزی سطح چشم و در موارد لازم شیرمر انجام می‌شود.

• اشک مصنوعی و اصلاح عوامل محیطی پایه درمان بسیاری از بیماران هستند.

• در MGD، کمپرس گرم و درمان پلک اهمیت ویژه‌ای دارند.

• سیکلوسپورین، لیفیتگراست و سایر درمان‌های نسخه‌ای برای بیماران منتخب استفاده می‌شوند.

• خشکی شدید ممکن است به پلاگ مجرای اشک، قطره سرم یا لنز اسکلرال نیاز داشته باشد.

• درد شدید، کاهش دید، حساسیت شدید به نور یا قرمزی دردناک در فرد دارای لنز تماسی نیازمند ارزیابی سریع است.