درد ناحیه کتف

درد ناحیه کتف چیست؟

کتف یکی از استخوان‌های اصلی کمربند شانه‌ای است و تعداد زیادی از عضلات گردن، شانه، بازو و پشت به آن متصل می‌شوند. به همین دلیل مشکل در هر یک از این عضلات، تاندون‌ها، اعصاب، مفاصل شانه یا مهره‌های گردنی می‌تواند به شکل درد اطراف کتف ظاهر شود.

درد ممکن است:

• فقط در یک سمت باشد؛

• بین دو کتف احساس شود؛

• به گردن یا شانه انتشار پیدا کند؛

• به بازو یا انگشتان تیر بکشد؛

• به شکل گرفتگی یا نقطه دردناک عضلانی باشد؛

• با حرکت بازو یا گردن تغییر کند؛

• هنگام تنفس عمیق یا سرفه بیشتر شود.

مشخص کردن این ویژگی‌ها در پیدا کردن علت اهمیت دارد.

درد ناحیه کتف چقدر شایع است؟

آمار واحد و قابل‌اعتمادی برای «درد ناحیه کتف» وجود ندارد؛ زیرا این اصطلاح یک علامت با علل متعدد است و در مطالعات معمولاً همراه با درد گردن، شانه یا قسمت بالایی پشت بررسی می‌شود.

برای مثال، یک مرور علمی منتشرشده در سال ۲۰۲۵ نشان داد که درد کتف در منابع پزشکی مربوط به رادیکولوپاتی گردنی به‌دفعات گزارش شده و حتی ممکن است در بعضی بیماران قبل از درد بازو ظاهر شود.

علت درد ناحیه کتف چیست؟

۱. گرفتگی و کشیدگی عضلات

یکی از علل شایع، فشار بیش از حد بر عضلات اطراف کتف است. این حالت ممکن است پس از:

• کار طولانی با رایانه؛

• نشستن طولانی؛

• رانندگی طولانی؛

• حمل کیف یا بار سنگین؛

• ورزش جدید یا شدید؛

• بلند کردن اجسام؛

• حرکات مکرر دست بالای سر

ایجاد شود.

درد معمولاً با لمس یا حرکت بعضی عضلات تشدید می‌شود و ممکن است به شکل احساس گره یا گرفتگی عضلانی باشد.

۲. وضعیت نامناسب بدن

نگه داشتن طولانی سر به سمت جلو و شانه‌ها در حالت افتاده می‌تواند فشار مداومی بر عضلات گردن و اطراف کتف ایجاد کند.

این وضعیت به‌ویژه در افرادی که مدت زیادی با لپ‌تاپ، تلفن همراه یا میز کار نامناسب کار می‌کنند دیده می‌شود.

وضعیت نامناسب بدن همچنین می‌تواند عملکرد طبیعی عضلات کنترل‌کننده کتف را مختل کند.

۳. مشکلات مفصل شانه و روتاتورکاف

گاهی منشأ واقعی درد، خود شانه است.

آسیب یا التهاب روتاتورکاف (Rotator Cuff) می‌تواند با درد هنگام بالا بردن دست، رسیدن به پشت بدن یا خوابیدن روی شانه مبتلا همراه باشد. تاندونیت، بورسیت و پارگی روتاتورکاف از علل شناخته‌شده درد شانه هستند.

ممکن است بیمار درد را در اطراف کتف نیز احساس کند.

۴. مشکلات ستون فقرات گردنی

یکی از علل مهم درد کتف، مشکلات گردن است.

فتق دیسک گردن، آرتروز گردن یا تنگی مسیر خروج عصب می‌توانند ریشه عصبی را تحریک کنند و رادیکولوپاتی گردنی (Cervical Radiculopathy) ایجاد کنند.

علائم ممکن است شامل:

• درد کتف؛

• گردن‌درد؛

• درد تیرکشنده بازو؛

• گزگز دست؛

• بی‌حسی انگشتان؛

• ضعف بعضی عضلات دست یا بازو

باشند.

مرور علمی سال ۲۰۲۵ نشان داده است که درد ناحیه کتف می‌تواند بخشی از الگوی رادیکولوپاتی گردنی باشد و در برخی بیماران حتی چند هفته قبل از درد بازو ظاهر شود.

۵. اختلال حرکت کتف

در Scapular Dyskinesis حرکت یا موقعیت کتف هنگام حرکت شانه طبیعی نیست.

ضعف یا عدم تعادل عضلات کنترل‌کننده کتف می‌تواند باعث درد، احساس خستگی، محدودیت حرکت و گاهی صدای ساییده شدن یا تق‌تق در اطراف کتف شود.

در موارد واضح‌تر ممکن است کتف از قفسه سینه فاصله بگیرد که به آن کتف بال‌دار (Winged Scapula) گفته می‌شود. آسیب برخی اعصاب یا عضلات اطراف کتف می‌تواند علت آن باشد.

۶. آسیب و شکستگی

ضربه مستقیم، سقوط یا تصادف می‌تواند باعث آسیب عضلات، دنده‌ها یا خود استخوان کتف شود.

شکستگی کتف معمولاً پس از ضربه قابل‌توجه ایجاد می‌شود و ممکن است با درد شدید، تورم، کبودی و محدودیت واضح حرکت همراه باشد.

در آسیب حاد شانه، طبق معیارهای ACR، رادیوگرافی معمولاً اولین روش تصویربرداری مناسب است.

۷. زونا

زونا (Herpes Zoster) ممکن است ابتدا با درد، سوزش، حساسیت یا گزگز یک‌طرفه پوست شروع شود و چند روز بعد تاول‌های پوستی ظاهر شوند.

اگر زونا ناحیه قفسه سینه یا پشت را درگیر کند، درد می‌تواند اطراف کتف احساس شود. بثورات معمولاً به شکل نواری در یک سمت بدن ایجاد می‌شوند.

درد ارجاعی به ناحیه کتف

گاهی مشکل اصلاً در عضلات یا استخوان کتف نیست.

بیماری‌های قلبی

حمله قلبی می‌تواند علاوه بر درد یا فشار قفسه سینه با ناراحتی در پشت، شانه، بازو، گردن یا فک همراه باشد.

تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع، سبکی سر یا خستگی غیرعادی نیز ممکن است وجود داشته باشند.

بنابراین درد جدید و نامعمول قسمت بالایی پشت یا کتف، خصوصاً همراه با چنین علائمی، نباید صرفاً «گرفتگی عضله» فرض شود.

بیماری‌های ریه و پرده جنب

التهاب پرده اطراف ریه یا پلوریت (Pleurisy) می‌تواند درد تیز ایجاد کند که با نفس عمیق، سرفه یا عطسه بیشتر می‌شود و گاهی به شانه یا پشت انتشار پیدا می‌کند.

تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه یا قسمت بالایی پشت و سرفه خونی نیازمند ارزیابی فوری هستند، زیرا بیماری‌هایی مانند آمبولی ریه نیز می‌توانند چنین علائمی ایجاد کنند.

بیماری‌های کیسه صفرا

مشکلات کیسه صفرا یکی از نمونه‌های شناخته‌شده درد ارجاعی هستند.

سنگ یا التهاب کیسه صفرا می‌تواند با درد قسمت راست و بالای شکم همراه باشد و درد به پشت یا زیر کتف راست انتشار پیدا کند. تهوع، استفراغ، تب یا زردی ممکن است همراه آن باشند.

چه عواملی احتمال درد عضلانی کتف را بیشتر می‌کنند؟

عواملی مانند کار طولانی در وضعیت ثابت، فعالیت‌های مکرر بالای سر، کار فیزیکی، ورزش سنگین بدون آمادگی، ضعف عضلات، وضعیت نامناسب میز و مانیتور و کاهش تحرک می‌توانند احتمال دردهای مکانیکی اطراف کتف را افزایش دهند.

افرادی که ورزش‌هایی مانند شنا، تنیس یا ورزش‌های پرتابی انجام می‌دهند و افرادی که در مشاغلی مانند نقاشی یا نجاری مرتب دست‌هایشان را بالای سر می‌برند نیز بیشتر در معرض برخی مشکلات شانه قرار دارند.

درد کتف چه مدت طول می‌کشد؟

یک مدت مشخص برای همه بیماران وجود ندارد، زیرا زمان بهبود کاملاً به علت بستگی دارد.

کشیدگی خفیف عضلانی ممکن است طی چند روز تا چند هفته بهتر شود، در حالی که آسیب تاندون، مشکلات گردن یا اختلالات مزمن شانه ممکن است مدت بیشتری باقی بمانند.

دردی که به‌جای بهبود شدت پیدا می‌کند، چند هفته ادامه دارد، مرتب عود می‌کند یا همراه با علائم عصبی و عمومی است باید ارزیابی شود.

تشخیص علت درد ناحیه کتف

پزشک ابتدا محل و ویژگی درد را بررسی می‌کند و سؤال‌هایی درباره شروع درد، ارتباط با حرکت، آسیب اخیر، فعالیت شغلی و ورزشی و علائم همراه می‌پرسد.

معاینه ممکن است شامل بررسی:

• دامنه حرکت گردن؛

• دامنه حرکت شانه؛

• حرکت کتف؛

• قدرت عضلات؛

• نقاط دردناک؛

• حس و رفلکس‌های دست؛

• وضعیت ستون فقرات

باشد.

تصویربرداری

همه دردهای کتف نیازمند MRI نیستند.

اگر پزشک به آسیب حاد استخوانی یا شانه مشکوک باشد، معمولاً رادیوگرافی اولین تصویربرداری است. MRI یا سونوگرافی در شرایط خاص برای بررسی عضلات، تاندون‌ها، روتاتورکاف یا اعصاب استفاده می‌شوند.

اگر علائم احتمال منشأ گردنی داشته باشند، بررسی ستون فقرات گردنی ممکن است لازم باشد.

آزمایش خون، ECG، تصویربرداری قفسه سینه یا بررسی شکم فقط زمانی انجام می‌شوند که شرح حال و معاینه احتمال یک علت غیرعضلانی را مطرح کنند.

درمان به علت درد وابسته است و یک درمان واحد برای همه انواع درد کتف وجود ندارد.

درمان درد عضلانی و مکانیکی

در بسیاری از موارد بدون علائم هشدار، درمان اولیه ممکن است شامل:

• کاهش موقت فعالیت‌های تشدیدکننده؛

• ادامه فعالیت و حرکت ملایم؛

• اصلاح وضعیت نشستن و محل کار؛

• گرما یا سرما برای تسکین کوتاه‌مدت درد؛

• تمرین و فیزیوتراپی در صورت تداوم علائم

باشد.

تمرینات باید متناسب با علت انجام شوند. برای مثال، برنامه مناسب برای ضعف عضلات اطراف کتف با درمان بیمار مبتلا به رادیکولوپاتی گردنی یکسان نیست.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی می‌تواند در برخی علل عضلانی‌اسکلتی مؤثر باشد و ممکن است بر موارد زیر تمرکز کند:

• اصلاح دامنه حرکت؛

• تقویت عضلات کتف و شانه؛

• تقویت عضلات گردن و تنه؛

• بهبود هماهنگی حرکت کتف؛

• اصلاح وضعیت بدن؛

• آموزش نحوه انجام فعالیت‌های روزانه.

داروهای مورد استفاده

برای برخی دردهای عضلانی‌اسکلتی ممکن است از مسکن‌هایی مانند استامینوفن (Paracetamol/Acetaminophen) یا داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن استفاده شود.

NSAIDها برای همه مناسب نیستند. بیماری کلیوی، سابقه زخم یا خونریزی معده، بعضی بیماری‌های قلبی، مصرف داروهای ضدانعقاد و بارداری از موارد مهمی هستند که باید در نظر گرفته شوند.

دارو علت همه انواع درد کتف را درمان نمی‌کند؛ برای مثال درد ناشی از مشکل قلب، بیماری کیسه صفرا یا عفونت به درمان بیماری زمینه‌ای نیاز دارد.

درمان خانگی و مراقبت از خود

برای دردهای خفیف و احتمالاً عضلانی:

• وضعیت نشستن را مرتب تغییر دهید؛

• هر چند وقت یک‌بار از پشت میز بلند شوید؛

• مانیتور را در ارتفاع مناسب قرار دهید؛

• از نگه داشتن طولانی تلفن بین گردن و شانه خودداری کنید؛

• فعالیت دردناک را موقتاً کاهش دهید؛

• حرکت ملایم گردن و شانه را حفظ کنید.

ماساژ می‌تواند گرفتگی بعضی عضلات را به‌طور موقت کاهش دهد، اما نباید به‌عنوان درمان قطعی همه دردهای ناحیه کتف در نظر گرفته شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

مراجعه معمول

ارزیابی پزشکی مناسب است اگر:

• درد بیش از چند هفته ادامه داشته باشد؛

• مرتب عود کند؛

• حرکت شانه محدود شده باشد؛

• در خواب اختلال ایجاد کند؛

• با گزگز یا بی‌حسی دست همراه باشد؛

• ضعف بازو یا دست ایجاد شده باشد؛

• یکی از کتف‌ها برجسته‌تر از دیگری شده باشد؛

• درد بدون علت مشخص و مداوم باشد؛

• تب، کاهش وزن غیرقابل‌توضیح یا علائم عمومی همراه وجود داشته باشد.

مراجعه فوری یا اورژانسی

در صورت وجود موارد زیر باید سریع ارزیابی پزشکی انجام شود:

• درد یا فشار قفسه سینه همراه با درد کتف؛

• تنگی نفس؛

• تعریق سرد، تهوع یا سرگیجه همراه با درد بالاتنه؛

• درد ناگهانی قفسه سینه یا پشت؛

• سرفه خونی همراه با تنگی نفس؛

• ضعف ناگهانی دست یا پا؛

• آسیب شدید یا تصادف؛

• درد شدید قسمت راست بالای شکم همراه با تب یا زردی.

۱. شایع‌ترین علت درد کتف چیست؟
در بسیاری از افراد، علت عضلانی‌اسکلتی مانند کشیدگی عضله، فعالیت تکراری یا وضعیت نامناسب بدن مطرح است؛ اما بدون معاینه نمی‌توان علت را قطعی تعیین کرد.

۲. آیا درد کتف می‌تواند از دیسک گردن باشد؟
بله. فتق دیسک یا سایر مشکلات گردن می‌توانند با تحریک ریشه عصبی باعث درد اطراف کتف شوند.

۳. آیا دیسک گردن حتماً باعث درد دست هم می‌شود؟
خیر. شواهد نشان می‌دهند در برخی بیماران درد کتف می‌تواند قبل از درد بازو یا حتی بدون درد واضح بازو ظاهر شود.

۴. درد بین دو کتف معمولاً از چیست؟
کشیدگی عضلات، وضعیت طولانی پشت میز، مشکلات ستون فقرات گردنی یا سینه‌ای از علل احتمالی هستند. گاهی نیز درد ارجاعی مطرح است.

۵. درد زیر کتف راست از چیست؟
می‌تواند عضلانی باشد، اما مشکلات گردن، شانه و در برخی موارد بیماری‌های کیسه صفرا نیز ممکن است درد را به زیر کتف راست منتقل کنند.

۶. درد کتف چپ نشانه قلب است؟
اغلب علت درد کتف چپ قلبی نیست، اما درد جدید همراه با فشار قفسه سینه، تنگی نفس، تعریق، تهوع یا انتشار درد به بازو و فک نیازمند ارزیابی فوری است.

۷. آیا درد کتف با نفس کشیدن مهم است؟
درد تیزی که با نفس عمیق یا سرفه بیشتر می‌شود ممکن است از دیواره قفسه سینه یا پرده اطراف ریه باشد و خصوصاً اگر با تنگی نفس همراه باشد باید بررسی شود.

۸. آیا برای درد کتف MRI لازم است؟
خیر. MRI برای همه بیماران لازم نیست و تصویربرداری بر اساس شرح حال و یافته‌های معاینه انتخاب می‌شود.

۹. آیا ماساژ برای درد کتف مفید است؟
در برخی گرفتگی‌های عضلانی ممکن است تسکین موقت ایجاد کند، اما اگر علت درد عصب، تاندون یا یک بیماری داخلی باشد مشکل اصلی را درمان نمی‌کند.

۱۰. آیا ورزش برای درد کتف مفید است؟
در بسیاری از مشکلات عضلانی‌اسکلتی، تمرین مناسب مفید است؛ اما نوع تمرین باید متناسب با علت باشد.

۱۱. چرا هنگام کار با کامپیوتر کتف درد می‌گیرد؟
حفظ طولانی یک وضعیت، حرکت رو به جلوی سر و شانه‌ها و کاهش استراحت‌های حرکتی می‌توانند عضلات اطراف کتف را تحت فشار قرار دهند.

۱۲. درد کتف همراه با بی‌حسی دست نشانه چیست؟
یکی از احتمالات، تحریک عصب در ناحیه گردن است. گیر افتادن عصب در نقاط دیگر اندام فوقانی نیز می‌تواند چنین علائمی ایجاد کند.

۱۳. آیا زونا می‌تواند باعث درد کتف شود؟
بله. درد یا سوزش ممکن است چند روز قبل از ایجاد تاول‌های یک‌طرفه زونا ظاهر شود.

۱۴. چه زمانی درد کتف نگران‌کننده است؟
وقتی با علائم قلبی یا تنفسی، ضعف عصبی، تب، کاهش وزن، آسیب شدید یا درد مداوم و رو به افزایش همراه باشد.

• درد ناحیه کتف یک علامت است و می‌تواند علل مختلفی داشته باشد.

• کشیدگی عضلات، وضعیت نامناسب بدن و مشکلات شانه از علل شایع هستند.

• مشکلات گردن و رادیکولوپاتی گردنی نیز می‌توانند درد کتف ایجاد کنند.

• درد کتف گاهی از قلب، ریه یا کیسه صفرا ارجاع داده می‌شود.

• درد همراه با حرکت بیشتر به نفع منشأ عضلانی‌اسکلتی است، اما به‌تنهایی تشخیص را قطعی نمی‌کند.

• همه بیماران به MRI نیاز ندارند.

• فیزیوتراپی و اصلاح فعالیت در بسیاری از علل عضلانی‌اسکلتی مفید هستند.

• درد کتف همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس یا علائم عصبی شدید نیازمند ارزیابی سریع است.