آسان دکتر

راهنمای سلامت

کیست تخمدان

Ovarian cyst

کیست تخمدان (Ovarian Cyst) کیسه‌ای حاوی مایع یا گاهی مواد دیگر است که درون یا روی تخمدان تشکیل می‌شود. کیست‌های تخمدان بسیار شایع‌اند، به‌خصوص در سنین باروری، و بسیاری از آنها بخشی از فرایند طبیعی تخمک‌گذاری هستند. بیشتر کیست‌ها خوش‌خیم‌اند، علامتی ایجاد نمی‌کنند و طی چند هفته تا چند ماه خودبه‌خود از بین می‌روند. همه کیست‌ها یکسان نیستند. بعضی عملکردی و موقتی هستند، در حالی که انواع دیگری مانند اندومتریوما، کیست درموئید یا بعضی تومورهای خوش‌خیم ممکن است باقی بمانند. اندازه، ظاهر سونوگرافی، علائم، سن و وضعیت یائسگی تعیین می‌کنند که فقط پیگیری کافی است یا بررسی و جراحی لازم خواهد بود.

کیست تخمدان چیست؟

تخمدان‌ها بخشی از دستگاه تولیدمثل هستند و علاوه بر ساخت هورمون‌ها، در بیشتر چرخه‌های قاعدگی یک تخمک آزاد می‌کنند.

در جریان طبیعی تخمک‌گذاری، ساختاری پر از مایع به نام فولیکول تشکیل می‌شود. فولیکول معمولاً پس از آزاد کردن تخمک کوچک می‌شود، اما گاهی رشد آن ادامه پیدا می‌کند و یک کیست عملکردی ایجاد می‌شود.

به همین دلیل وجود یک ساختار پر از مایع کوچک در تخمدان فردی که هنوز یائسه نشده است همیشه غیرطبیعی محسوب نمی‌شود.

کیست تخمدان چقدر شایع است؟

کیست‌های تخمدان در سنین باروری بسیار شایع‌اند و بسیاری از افراد بدون اینکه از وجود آنها مطلع شوند یک یا چند کیست عملکردی را تجربه می‌کنند.

چون بیشتر این کیست‌ها بدون علامت هستند و خودبه‌خود از بین می‌روند، تعیین یک میزان شیوع دقیق دشوار است.

پس از یائسگی نیز ممکن است کیست تخمدان دیده شود، اما به دلیل افزایش نسبی احتمال بدخیمی، نحوه ارزیابی در این سن متفاوت است.

انواع کیست تخمدان

کیست فولیکولی

یکی از شایع‌ترین کیست‌های عملکردی است.

زمانی ایجاد می‌شود که فولیکول به‌طور طبیعی پاره نشده و تخمک آزاد نمی‌شود و به رشد ادامه می‌دهد.

بیشتر این کیست‌ها طی چند چرخه قاعدگی از بین می‌روند.

کیست جسم زرد

پس از آزاد شدن تخمک، فولیکول به ساختاری به نام جسم زرد یا Corpus Luteum تبدیل می‌شود.

گاهی داخل آن مایع یا خون جمع شده و کیست جسم زرد تشکیل می‌شود.

کیست هموراژیک

اگر داخل یک کیست عملکردی خون‌ریزی اتفاق بیفتد، Hemorrhagic Cyst ایجاد می‌شود.

ممکن است بدون علامت باشد یا درد یک‌طرفه لگن ایجاد کند. بسیاری از آنها خودبه‌خود جذب می‌شوند.

اندومتریوما

در بیماری اندومتریوز ممکن است بافت شبیه آندومتر روی تخمدان رشد کرده و کیستی حاوی خون قدیمی ایجاد کند.

این کیست‌ها را Endometrioma یا گاهی «کیست شکلاتی» می‌نامند.

اندومتریوما می‌تواند با درد لگنی، درد قاعدگی و مشکلات باروری ارتباط داشته باشد.

کیست درموئید

Dermoid Cyst یا Mature Cystic Teratoma یک تومور معمولاً خوش‌خیم است که از سلول‌های زایا ایجاد می‌شود و ممکن است حاوی چربی، مو یا سایر بافت‌ها باشد.

این کیست معمولاً خودبه‌خود ناپدید نمی‌شود.

سیست‌آدنوما

نوعی تومور خوش‌خیم تخمدان است که می‌تواند بزرگ شود و محتوای آبکی یا مخاطی داشته باشد.

آیا سندرم تخمدان پلی‌کیستیک همان کیست تخمدان است؟

خیر.

PCOS یا سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یک اختلال هورمونی و متابولیک است. ساختارهای کوچک مشاهده‌شده در تخمدان افراد مبتلا به PCOS عمدتاً فولیکول‌های متعدد هستند و با یک «کیست تخمدان بزرگ» معمولی یکسان نیستند.

داشتن یک کیست تخمدان نیز به معنی ابتلا به PCOS نیست.

علائم کیست تخمدان

بسیاری از کیست‌ها هیچ علامتی ندارند و به‌طور اتفاقی هنگام سونوگرافی تشخیص داده می‌شوند.

علائم احتمالی

در کیست‌های علامت‌دار ممکن است موارد زیر دیده شوند:

  • درد یا احساس فشار در پایین شکم یا لگن

  • درد یک‌طرفه لگن

  • احساس سنگینی یا پری شکم

  • نفخ

  • درد هنگام رابطه جنسی

  • تغییراتی در قاعدگی در بعضی افراد

  • تکرر یا احساس فوریت ادرار در کیست‌های بزرگ

  • احساس سیری زودرس

  • ناراحتی هنگام اجابت مزاج

وجود این علائم اختصاصی کیست نیست و بیماری‌های متعددی می‌توانند آنها را ایجاد کنند.

علائم خطر

درد ناگهانی و شدید

درد ناگهانی شدید، معمولاً در یک طرف پایین شکم، به‌خصوص همراه با تهوع یا استفراغ می‌تواند نشانه پیچ‌خوردگی تخمدان باشد.

این وضعیت یک اورژانس زنان است و برای حفظ عملکرد تخمدان باید سریع بررسی شود.

درد همراه ضعف یا غش

پارگی کیست معمولاً می‌تواند درد ناگهانی ایجاد کند. بیشتر موارد شدید نیستند، اما اگر خون‌ریزی داخلی قابل‌توجه اتفاق بیفتد ممکن است موارد زیر ایجاد شوند:

  • ضعف شدید

  • سرگیجه

  • غش

  • ضربان سریع قلب

  • رنگ‌پریدگی

در این شرایط ارزیابی فوری لازم است.

کیست تخمدان چه مدت طول می‌کشد؟

مدت باقی ماندن کیست به نوع آن بستگی دارد.

کیست‌های عملکردی معمولاً طی حدود ۶ تا ۸ هفته یا چند چرخه قاعدگی برطرف می‌شوند.

در مقابل، اندومتریوما، درموئید و بسیاری از کیست‌های ناشی از تومورهای خوش‌خیم ممکن است باقی بمانند یا به‌آرامی بزرگ شوند.

پایدار ماندن یک کیست به معنی سرطان نیست، اما ممکن است نیازمند بررسی بیشتر باشد.

علت کیست تخمدان چیست؟

علت بر اساس نوع کیست متفاوت است.

علل یا زمینه‌های مهم عبارت‌اند از:

  • تخمک‌گذاری طبیعی

  • خون‌ریزی داخل فولیکول یا جسم زرد

  • اندومتریوز

  • رشد بعضی تومورهای خوش‌خیم تخمدان

  • تغییرات هورمونی

  • برخی درمان‌های تحریک تخمک‌گذاری

گاهی هیچ عامل مشخصی غیر از فعالیت طبیعی تخمدان وجود ندارد.

عوامل خطر

احتمال بعضی انواع کیست می‌تواند در شرایط زیر بیشتر شود:

  • سنین باروری

  • سابقه کیست عملکردی

  • اندومتریوز

  • درمان‌های باروری و تحریک تخمک‌گذاری

  • برخی اختلالات هورمونی

  • بارداری برای بعضی انواع کیست عملکردی

عامل خطر به معنی ایجاد قطعی بیماری نیست.

عوارض کیست تخمدان

پیچ‌خوردگی تخمدان

تخمدان ممکن است همراه با لوله رحمی دور محور خود بچرخد و جریان خون آن کاهش پیدا کند.

وجود یک توده یا کیست بزرگ‌تر می‌تواند احتمال پیچ‌خوردگی را افزایش دهد، اما تورشن حتی بدون وجود کیست نیز ممکن است اتفاق بیفتد.

علامت کلاسیک، درد ناگهانی یک‌طرفه همراه با تهوع و استفراغ است.

پارگی کیست

کیست ممکن است پاره شود و مایع یا خون وارد فضای لگن شود.

پارگی بسیاری از کیست‌های کوچک خودمحدودشونده است، اما خون‌ریزی شدید ممکن است نیازمند بستری یا جراحی باشد.

فشار روی اندام‌های اطراف

کیست‌های بزرگ می‌توانند روی مثانه یا روده فشار وارد کنند و باعث تکرر ادرار، یبوست یا احساس پری شوند.

بدخیمی

بیشتر کیست‌های تخمدان، به‌خصوص پیش از یائسگی، خوش‌خیم هستند.

احتمال بدخیمی پس از یائسگی بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد و ظاهر پیچیده توده در سونوگرافی می‌تواند نیاز به بررسی دقیق‌تر ایجاد کند.

آیا کیست تخمدان خطرناک است؟

در بیشتر موارد خیر.

یک کیست ساده کوچک در فردی که هنوز یائسه نشده، معمولاً یک یافته خوش‌خیم است و ممکن است بدون درمان از بین برود.

نگرانی بیشتر در موارد زیر است:

  • درد شدید یا حاد

  • کیست بسیار بزرگ

  • افزایش اندازه در پیگیری

  • اجزای جامد یا ظاهر پیچیده

  • وجود برجستگی‌های داخلی

  • علائم پایدار

  • وجود مایع آزاد غیرطبیعی در شکم در زمینه مشکوک

  • ایجاد توده پس از یائسگی

وجود یکی از این موارد به معنی سرطان نیست و باید در مجموع ارزیابی شود.

تشخیص کیست تخمدان

سونوگرافی لگن

مهم‌ترین آزمایش تصویربرداری است.

در افراد مناسب، سونوگرافی واژینال معمولاً اطلاعات دقیقی درباره ساختار تخمدان ارائه می‌دهد و ممکن است با سونوگرافی شکمی ترکیب شود.

در گزارش بررسی می‌شود:

  • اندازه کیست

  • ساده یا پیچیده بودن

  • ضخامت دیواره

  • وجود سپتوم

  • بخش‌های جامد

  • برجستگی‌های داخل کیست

  • جریان خون

  • وضعیت تخمدان مقابل

سیستم‌هایی مانند O-RADS برای توصیف استاندارد یافته‌ها و تخمین خطر بدخیمی استفاده می‌شوند.

تست بارداری

در فردی در سن باروری که با درد لگن مراجعه کرده است، بررسی احتمال بارداری اهمیت دارد، زیرا بارداری خارج رحمی می‌تواند علائمی مشابه برخی مشکلات تخمدان داشته باشد.

CA-125

CA-125 یک نشانگر خونی است که در بررسی بعضی توده‌های تخمدان کاربرد دارد، به‌خصوص پس از یائسگی.

اما نکته مهم این است که:

  • CA-125 بالا مساوی سرطان نیست.

  • CA-125 طبیعی سرطان را به‌طور کامل رد نمی‌کند.

  • بیماری‌های خوش‌خیمی مانند اندومتریوز نیز ممکن است آن را افزایش دهند.

بنابراین CA-125 آزمایش غربالگری عمومی برای سرطان تخمدان نیست و باید در کنار سونوگرافی و شرایط بیمار تفسیر شود.

MRI

اگر سونوگرافی نتواند توده را به‌خوبی مشخص کند یا کیست بسیار بزرگ یا پیچیده باشد، ممکن است MRI برای توصیف بهتر ضایعه درخواست شود.

تشخیص افتراقی

درد یا توده لگنی همیشه ناشی از کیست تخمدان نیست.

علل احتمالی دیگر شامل:

  • حاملگی خارج رحمی

  • اندومتریوز

  • عفونت لگنی

  • فیبروم رحم

  • آپاندیسیت

  • بیماری‌های روده

  • عفونت یا سنگ دستگاه ادراری

  • تومورهای تخمدان

  • پیچ‌خوردگی تخمدان

هستند.

درمان کیست تخمدان

درمان بر اساس سن، وضعیت یائسگی، اندازه، ظاهر، علائم و تغییرات کیست در طول زمان تعیین می‌شود.

مشاهده و پیگیری

برای بسیاری از کیست‌های ساده بدون علامت، بهترین درمان انتظار و پیگیری است.

ممکن است سونوگرافی پس از مدت مشخصی تکرار شود تا مشخص شود کیست:

  • از بین رفته،

  • کوچک شده،

  • ثابت مانده،

  • یا بزرگ شده است.

در زنان پیش از یائسگی، بسیاری از کیست‌های عملکردی در یک یا دو چرخه از بین می‌روند.

اندازه کیست و پیگیری

اندازه تنها معیار تصمیم‌گیری نیست و دستورالعمل‌ها بر اساس وضعیت فرد تفاوت دارند.

به‌عنوان یک نمونه، برای کیست ساده بدون علامت در فرد پیش از یائسگی:

  • کیست کوچک‌تر از حدود ۵ سانتی‌متر اغلب نیازی به درمان ندارد.

  • کیست حدود ۵ تا ۷ سانتی‌متر ممکن است نیازمند پیگیری سونوگرافی باشد.

  • کیست بزرگ‌تر ممکن است به تصویربرداری بیشتر یا ارزیابی تخصصی نیاز داشته باشد.

این اعداد نباید بدون توجه به ظاهر سونوگرافی و علائم برای تصمیم شخصی استفاده شوند.

آیا قرص ضدبارداری کیست را از بین می‌برد؟

قرص‌های ضدبارداری ترکیبی می‌توانند با جلوگیری از تخمک‌گذاری احتمال تشکیل برخی کیست‌های عملکردی جدید را کاهش دهند.

اما مطالعات تصادفی نشان داده‌اند که قرص ضدبارداری باعث نمی‌شود یک کیست عملکردی موجود سریع‌تر از بین برود.

بنابراین تجویز قرص صرفاً برای «آب کردن» یک کیست موجود پشتوانه علمی مناسبی ندارد.

داروهای مورد استفاده

دارویی که بتواند تمام انواع کیست تخمدان را از بین ببرد وجود ندارد.

برای درد ممکن است در افراد مناسب از داروهایی مانند:

  • استامینوفن

  • ایبوپروفن

  • ناپروکسن

استفاده شود.

داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی برای همه مناسب نیستند؛ بیماری کلیوی، زخم معده، مصرف داروهای ضدانعقاد و بارداری از مواردی هستند که باید در نظر گرفته شوند.

در اندومتریوز، درمان هورمونی ممکن است برای کنترل خود بیماری و علائم آن استفاده شود، اما این موضوع با درمان یک کیست عملکردی ساده تفاوت دارد.

جراحی کیست تخمدان

جراحی ممکن است زمانی مطرح شود که:

  • کیست بزرگ باشد.

  • درد یا علائم مداوم ایجاد کند.

  • در پیگیری باقی بماند یا بزرگ شود.

  • ظاهر آن در سونوگرافی نگران‌کننده باشد.

  • احتمال پیچ‌خوردگی مطرح باشد.

  • سرطان قابل رد نباشد.

سیستکتومی

در Ovarian Cystectomy فقط کیست برداشته می‌شود و تا حد امکان تخمدان حفظ می‌شود.

در افراد جوان و کسانی که حفظ باروری اهمیت دارد، حفظ بافت سالم تخمدان از اهداف مهم جراحی است.

اوفورکتومی

گاهی لازم است یک تخمدان برداشته شود؛ برای مثال اگر بیشتر تخمدان توسط توده جایگزین شده، آسیب شدید وجود داشته یا نگرانی جدی از بدخیمی مطرح باشد.

لاپاراسکوپی

برای بسیاری از کیست‌های خوش‌خیم، جراحی کم‌تهاجمی با لاپاراسکوپ ترجیح داده می‌شود.

در توده‌های بسیار بزرگ یا مشکوک به سرطان ممکن است جراحی باز مناسب‌تر باشد.

کیست تخمدان پس از یائسگی

کیست تخمدان پس از یائسگی نیازمند ارزیابی متفاوتی است، اما هر کیست پس از یائسگی سرطان نیست.

طبق به‌روزرسانی RCOG در سال ۲۰۲۵، اگر فرد یائسه یک کیست کاملاً ساده، یک‌طرفه و تک‌حفره‌ای با اندازه ۳ سانتی‌متر یا کمتر داشته باشد، معمولاً پیگیری روتین لازم نیست.

کیست‌های بزرگ‌تر، پیچیده یا علامت‌دار ممکن است به:

  • سونوگرافی دقیق‌تر

  • CA-125

  • محاسبه خطر بدخیمی

  • پیگیری

  • یا ارزیابی جراحی

نیاز داشته باشند.

کیست تخمدان در بارداری

گاهی کیست تخمدان به‌طور اتفاقی در سونوگرافی بارداری پیدا می‌شود.

بسیاری از کیست‌های ساده در طول بارداری کوچک یا ناپدید می‌شوند و فقط تحت نظر قرار می‌گیرند.

اگر کیست:

  • بزرگ باشد،

  • پیچیده باشد،

  • درد ایجاد کند،

  • پیچ‌خوردگی مطرح باشد،

  • یا ظاهر مشکوک داشته باشد،

بررسی و درمان تخصصی بیشتری لازم می‌شود.

وجود کیست ساده در بارداری به‌تنهایی به معنی نیاز به جراحی نیست.

کیست تخمدان در نوجوانان

در کودکان و نوجوانان، بیشتر توده‌های تخمدانی خوش‌خیم هستند.

یکی از نگرانی‌های مهم در این گروه پیچ‌خوردگی تخمدان است. اگر تورشن مطرح باشد، جراحی سریع با هدف باز کردن پیچ‌خوردگی و حفظ تخمدان در صورت امکان انجام می‌شود.

وجود جریان خون در داپلر به‌تنهایی نمی‌تواند تورشن را کاملاً رد کند.

تأثیر کیست تخمدان بر باروری

بیشتر کیست‌های عملکردی باعث ناباروری نمی‌شوند.

اما شرایط زمینه‌ای مانند اندومتریوز می‌توانند هم باعث اندومتریوما و هم مشکلات باروری شوند.

جراحی تخمدان نیز در برخی موارد می‌تواند مقداری از ذخیره تخمدان را کاهش دهد؛ به همین دلیل در افراد دارای اندومتریوما یا کسانی که قصد بارداری دارند، تصمیم درباره جراحی باید با توجه به باروری آینده انجام شود.

درمان خانگی و تغذیه

هیچ رژیم غذایی، گیاه دارویی یا مکملی وجود ندارد که ثابت شده باشد یک کیست تخمدان را «آب» کند.

برای درد خفیف می‌توان از:

  • گرمای موضعی ملایم

  • استراحت

  • و مسکن مناسب در صورت نداشتن منع مصرف

استفاده کرد.

این اقدامات درمان خود کیست نیستند.

رژیم غذایی متعادل برای سلامت عمومی مفید است، اما حذف قند، لبنیات یا غذاهای خاص درمان اثبات‌شده کیست تخمدان محسوب نمی‌شود.

آیا می‌توان از کیست تخمدان پیشگیری کرد؟

برای تمام انواع کیست خیر.

کیست‌های عملکردی بخشی از فعالیت تخمدان هستند و ممکن است حتی در افراد کاملاً سالم ایجاد شوند.

داروهای جلوگیری از تخمک‌گذاری می‌توانند احتمال بعضی کیست‌های عملکردی جدید را کاهش دهند، اما برای پیشگیری از انواعی مانند درموئید یا اندومتریوما قابل اتکا نیستند.

آیا کیست تخمدان درمان می‌شود؟

بله، اما درمان به نوع آن بستگی دارد.

بسیاری از کیست‌های عملکردی بدون هیچ درمانی ناپدید می‌شوند.

کیست‌های پایدار ممکن است فقط نیازمند پیگیری باشند یا در صورت علامت‌دار بودن، بزرگ شدن یا داشتن ظاهر مشکوک با جراحی درمان شوند.

آیا کیست تخمدان عود می‌کند؟

بله.

فردی که یک کیست عملکردی داشته است ممکن است در چرخه‌ای دیگر مجدداً کیست ایجاد کند.

برخی بیماری‌ها مانند اندومتریوز نیز می‌توانند با عود کیست همراه باشند.

عود یک کیست لزوماً به معنی بدخیمی نیست، اما باید نوع آن دوباره ارزیابی شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

مراجعه معمول

ارزیابی متخصص زنان مناسب است اگر:

  • کیست در سونوگرافی گزارش شده و برنامه پیگیری مشخص نیست.

  • درد لگن مکرر وجود دارد.

  • شکم به‌طور مداوم متورم یا بزرگ شده است.

  • فرد مرتب احساس سیری زودرس دارد.

  • کیست در پیگیری باقی مانده یا بزرگ شده است.

  • کیست پیچیده گزارش شده است.

  • کیست پس از یائسگی ایجاد شده است.

مراجعه فوری یا اورژانسی

در موارد زیر مراجعه فوری لازم است:

  • درد ناگهانی و شدید لگن یا پایین شکم

  • درد شدید همراه تهوع و استفراغ

  • درد همراه غش یا سرگیجه شدید

  • ضعف و رنگ‌پریدگی شدید

  • خون‌ریزی قابل‌توجه همراه درد

  • تب و درد شدید لگن

  • درد لگنی شدید در فردی که احتمال بارداری دارد

پرسش‌های متداول درباره کیست تخمدان

۱. آیا کیست تخمدان سرطان است؟

بیشتر کیست‌ها خوش‌خیم هستند، به‌خصوص پیش از یائسگی. بعضی ویژگی‌ها نیاز به بررسی بیشتر از نظر بدخیمی دارند.

۲. آیا کیست تخمدان خودبه‌خود از بین می‌رود؟

کیست‌های عملکردی اغلب طی چند هفته تا چند ماه ناپدید می‌شوند.

۳. کیست چند سانتی‌متری خطرناک است؟

یک اندازه واحد برای «خطرناک بودن» وجود ندارد. ظاهر کیست، علائم، رشد آن، سن و وضعیت یائسگی در کنار اندازه اهمیت دارند.

۴. آیا کیست ۳ سانتی‌متری نیاز به درمان دارد؟

در فرد پیش از یائسگی، چنین ساختاری اغلب فیزیولوژیک یا خوش‌خیم است. پس از یائسگی نیز یک کیست ساده تک‌حفره‌ای تا ۳ سانتی‌متر طبق توصیه جدید RCOG معمولاً نیاز به پیگیری روتین ندارد.

۵. آیا قرص ضدبارداری کیست موجود را کوچک می‌کند؟

شواهد نشان نمی‌دهند که قرص ترکیبی باعث برطرف شدن سریع‌تر یک کیست عملکردی موجود شود.

۶. آیا کیست تخمدان باعث عقب افتادن پریود می‌شود؟

برخی کیست‌های عملکردی می‌توانند همراه تغییر چرخه باشند، اما عقب افتادن پریود علت‌های متعدد دیگری از جمله بارداری دارد.

۷. آیا کیست تخمدان باعث ناباروری می‌شود؟

بیشتر کیست‌های عملکردی خیر. اندومتریوز و بعضی بیماری‌های زمینه‌ای ممکن است بر باروری اثر بگذارند.

۸. آیا کیست تخمدان درد دارد؟

بسیاری بدون درد هستند. کیست بزرگ، خون‌ریزی‌دهنده، پاره‌شده یا پیچ‌خورده می‌تواند درد ایجاد کند.

۹. پارگی کیست خطرناک است؟

بیشتر پارگی‌ها بدون عارضه جدی مدیریت می‌شوند، اما خون‌ریزی داخلی شدید می‌تواند خطرناک باشد.

۱۰. پیچ‌خوردگی تخمدان چه علامتی دارد؟

معمولاً درد ناگهانی شدید یک‌طرفه همراه با تهوع یا استفراغ ایجاد می‌کند و یک اورژانس است.

۱۱. آیا CA-125 بالا یعنی سرطان؟

خیر. این نشانگر در بیماری‌های خوش‌خیم نیز ممکن است افزایش پیدا کند و به‌تنهایی سرطان را تشخیص نمی‌دهد.

۱۲. آیا CA-125 طبیعی سرطان تخمدان را رد می‌کند؟

خیر. مقدار طبیعی به‌تنهایی برای رد سرطان کافی نیست.

۱۳. آیا همه کیست‌های پس از یائسگی باید جراحی شوند؟

خیر. بسیاری از کیست‌های ساده را می‌توان بر اساس اندازه و ظاهر فقط پیگیری کرد و بعضی کیست‌های بسیار کوچک حتی نیاز به پیگیری ندارند.

۱۴. آیا کیست تخمدان با PCOS یکسان است؟

خیر. PCOS یک سندرم هورمونی و متابولیک متفاوت است.

۱۵. آیا برای کیست تخمدان رژیم غذایی خاصی وجود دارد؟

خیر. رژیم یا مکمل اثبات‌شده‌ای برای از بین بردن کیست تخمدان وجود ندارد.

خلاصه
  • کیست تخمدان کیسه‌ای حاوی مایع یا مواد دیگر در داخل یا روی تخمدان است.

  • بسیاری از کیست‌ها در سن باروری عملکردی و خوش‌خیم هستند.

  • کیست‌های عملکردی اغلب طی چند چرخه قاعدگی از بین می‌روند.

  • سونوگرافی مهم‌ترین روش ارزیابی کیست است.

  • اندازه کیست به‌تنهایی تعیین‌کننده خطر یا نیاز به جراحی نیست.

  • CA-125 آزمایش غربالگری عمومی سرطان تخمدان نیست و باید همراه سایر یافته‌ها تفسیر شود.

  • قرص ضدبارداری باعث برطرف شدن سریع‌تر کیست عملکردی موجود نمی‌شود.

  • کیست‌های بزرگ، پایدار، علامت‌دار یا دارای ظاهر پیچیده ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند.

  • درد ناگهانی شدید همراه تهوع و استفراغ می‌تواند نشانه پیچ‌خوردگی تخمدان باشد.

  • درد شدید همراه سرگیجه یا غش می‌تواند نشانه پارگی همراه با خون‌ریزی باشد.

  • پس از یائسگی ارزیابی دقیق‌تر اهمیت دارد، اما هر کیستی نشانه سرطان نیست.

اقدام بعدی برای شخصی که کیست تخمدان دارد چیست؟

اگر یک کیست به‌طور اتفاقی در سونوگرافی دیده شده است، مهم‌ترین قدم بررسی اندازه، شکل و ویژگی‌های سونوگرافی و وضعیت قبل یا بعد از یائسگی است. بسیاری از کیست‌های ساده نیازمند درمان فوری نیستند و فقط ممکن است پیگیری شوند.

اگر فرد درد ناگهانی شدید، تهوع و استفراغ، ضعف، سرگیجه یا غش دارد، نباید منتظر سونوگرافی پیگیری معمول بماند و باید سریع ارزیابی شود.

اطلاعات پایه بیماری

مورد

اطلاعات

نام فارسی بیماری

کیست تخمدان

نام انگلیسی

Ovarian Cyst

دسته بیماری

بیماری‌ها و توده‌های تخمدان

اندام درگیر

تخمدان

عفونی است؟

معمولاً خیر

مسری است؟

خیر

حاد یا مزمن؟

بسته به نوع؛ ممکن است موقت یا پایدار باشد

شایع‌ترین نوع

کیست عملکردی

انواع مهم

فولیکولی، جسم زرد، هموراژیک، اندومتریوما، درموئید و سیست‌آدنوما

مهم‌ترین علائم

اغلب بدون علامت؛ گاهی درد لگن، فشار، نفخ یا احساس پری

عوارض مهم

پیچ‌خوردگی، پارگی و خون‌ریزی

خطر بدخیمی

اغلب پایین؛ بیشتر مورد توجه پس از یائسگی و در توده‌های پیچیده

روش اصلی تشخیص

سونوگرافی لگن، معمولاً واژینال در افراد مناسب

آزمایش‌های تکمیلی

تست بارداری و در موارد منتخب CA-125 یا سایر آزمایش‌ها

درمان کیست ساده

اغلب مشاهده و پیگیری

درمان کیست علامت‌دار یا مشکوک

ارزیابی تخصصی و در برخی موارد جراحی

روش جراحی رایج

لاپاراسکوپی و سیستکتومی در موارد مناسب

داروی ازبین‌برنده کیست

داروی عمومی برای همه انواع وجود ندارد

تخصص اصلی مرتبط

زنان و زایمان

تخصص مرتبط در موارد مشکوک

انکولوژی زنان

منبع و بازبینی محتوا

بازبینی محتوا

طاهره چگینی

پیش‌نویس مبتنی بر منبع معتبر؛ نیازمند تأیید پزشک.

منبع علمی صفحه

مشاهده منبع

تخصص‌های مرتبط

این صفحه برای اطلاع‌رسانی است و جایگزین معاینه و تشخیص پزشک نیست.

کیست تخمدان چیست؟ علائم، اندازه خطرناک و درمان | آسان دکتر | آسان دکتر