آسان دکتر

راهنمای سلامت

لوسمی (سرطان خون)

Leukemia

لوسمی یا سرطان خون (Leukemia) گروهی از سرطان‌هاست که معمولاً از بافت‌های خون‌ساز، به‌ویژه مغز استخوان، آغاز می‌شود. در این بیماری، سلول‌های خونی غیرطبیعی به‌صورت کنترل‌نشده تکثیر می‌شوند و می‌توانند جای سلول‌های طبیعی مغز استخوان را بگیرند. در نتیجه تولید طبیعی گلبول قرمز، گلبول سفید سالم و پلاکت مختل می‌شود و علائمی مانند خستگی و رنگ‌پریدگی ناشی از کم‌خونی، عفونت‌های مکرر و خونریزی یا کبودی آسان ایجاد می‌شود. برخلاف بسیاری از سرطان‌ها، لوسمی معمولاً یک تومور جامد مشخص تشکیل نمی‌دهد. لوسمی یک بیماری واحد نیست. چهار نوع اصلی آن شامل لوسمی میلوئید حاد (AML)، لوسمی لنفوبلاستیک حاد (ALL)، لوسمی لنفوسیتی مزمن (CLL) و لوسمی میلوئید مزمن (CML) هستند. انواع حاد معمولاً سریع پیشرفت می‌کنند و اغلب باید بدون تأخیر درمان شوند؛ در مقابل، بعضی انواع مزمن ممکن است سال‌ها آهسته پیشرفت کنند و حتی در ابتدا فقط در یک آزمایش خون معمولی کشف شوند. نوع دقیق لوسمی تأثیر بسیار زیادی بر درمان و پیش‌آگهی دارد.

لوسمی چیست؟

مغز استخوان بافتی در داخل برخی استخوان‌هاست که سلول‌های بنیادی خون‌ساز را در خود جای داده است. این سلول‌ها به گلبول‌های قرمز، انواع گلبول‌های سفید و پلاکت تبدیل می‌شوند.

در لوسمی، تغییرات ژنتیکی در یکی از سلول‌های خون‌ساز باعث رشد و تکثیر غیرطبیعی آن می‌شود. سلول‌های لوسمی ممکن است در مغز استخوان تجمع پیدا کنند و تولید سلول‌های طبیعی را مختل کنند.

کاهش گلبول قرمز می‌تواند باعث کم‌خونی و خستگی شود؛ کاهش پلاکت احتمال خونریزی و کبودی را افزایش می‌دهد و کاهش یا اختلال عملکرد گلبول‌های سفید طبیعی می‌تواند زمینه عفونت را فراهم کند.

لوسمی چقدر شایع است؟

لوسمی در تمام سنین ممکن است ایجاد شود، اما بسیاری از انواع آن در افراد مسن شایع‌تر هستند. در مقابل، لوسمی یکی از مهم‌ترین سرطان‌های دوران کودکی است و ALL شایع‌ترین نوع لوسمی کودکان محسوب می‌شود.

بر اساس برآورد SEER، در سال ۲۰۲۶ حدود ۶۷٬۷۹۰ مورد جدید لوسمی در ایالات متحده تشخیص داده خواهد شد و لوسمی حدود ۳٫۲ درصد سرطان‌های جدید را تشکیل می‌دهد. میزان بروز در داده‌های سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ حدود ۱۴٫۷ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در سال بوده است. این آمار مربوط به جمعیت ایالات متحده است و نباید مستقیماً به همه کشورها تعمیم داده شود.

انواع اصلی لوسمی

لوسمی میلوئید حاد (AML)

Acute Myeloid Leukemia نوعی سرطان سریع‌الرشد سلول‌های پیش‌ساز میلوئیدی است. AML عمدتاً در بزرگسالان و به‌ویژه افراد مسن‌تر دیده می‌شود و بدون درمان می‌تواند به‌سرعت پیشرفت کند.

لوسمی لنفوبلاستیک حاد (ALL)

Acute Lymphoblastic Leukemia با افزایش لنفوبلاست‌های نابالغ در مغز استخوان و خون مشخص می‌شود. ALL می‌تواند در هر سنی رخ دهد، اما در کودکان اهمیت ویژه‌ای دارد. بیماری بدون درمان معمولاً سریع پیشرفت می‌کند.

لوسمی لنفوسیتی مزمن (CLL)

در Chronic Lymphocytic Leukemia نوعی لنفوسیت غیرطبیعی به‌تدریج در خون، مغز استخوان و بافت‌های لنفاوی تجمع پیدا می‌کند. بیماری معمولاً آهسته‌تر است و بعضی افراد هنگام تشخیص هیچ علامتی ندارند.

لوسمی میلوئید مزمن (CML)

Chronic Myeloid Leukemia معمولاً با تغییر ژنتیکی مشخصی به نام کروموزوم فیلادلفیا و ژن BCR::ABL1 همراه است. این تغییر باعث تولید یک پروتئین تیروزین کیناز غیرطبیعی و افزایش تولید سلول‌های میلوئیدی می‌شود.

علائم لوسمی

علائم بسته به نوع بیماری متفاوت‌اند. لوسمی‌های حاد معمولاً در مدت نسبتاً کوتاهی علامت‌دار می‌شوند، در حالی که CLL یا CML ممکن است در ابتدا بدون علامت باشند.

علائم احتمالی شامل خستگی و ضعف، رنگ‌پریدگی، تب، عفونت‌های مکرر، کبودی آسان، خونریزی لثه یا بینی، لکه‌های قرمز ریز زیر پوست موسوم به پتشی، کاهش وزن بدون علت، کاهش اشتها، تعریق شبانه، درد استخوان، بزرگ شدن غدد لنفاوی و احساس پری یا درد زیر دنده‌ها به علت بزرگ شدن طحال هستند.

هیچ‌کدام از این علائم اختصاصی لوسمی نیستند. عفونت‌ها، کمبودهای تغذیه‌ای، بیماری‌های خودایمنی و بسیاری از اختلالات دیگر می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند.

علائم هشداردهنده و اورژانسی

بعضی عوارض لوسمی یا درمان آن می‌توانند نیازمند رسیدگی سریع باشند. خونریزی شدید یا غیرقابل‌کنترل، تنگی نفس قابل‌توجه، ضعف یا کاهش هوشیاری، سردرد شدید همراه با علائم عصبی و عفونت شدید از موارد مهم هستند.

در فردی که تحت شیمی‌درمانی یا سایر درمان‌های تضعیف‌کننده سیستم ایمنی قرار دارد، تب می‌تواند علامت عفونت مهم در شرایط کاهش نوتروفیل‌ها باشد و باید مطابق دستور تیم درمانی سریع ارزیابی شود.

یکی از زیرگروه‌های AML به نام لوسمی پرومیلوسیتی حاد (APL) نیز می‌تواند با اختلال شدید انعقاد و خونریزی همراه باشد و از نظر هماتولوژی یک وضعیت نیازمند درمان سریع محسوب می‌شود. درمان آن با بسیاری از AMLهای دیگر متفاوت است.

علت لوسمی چیست؟

لوسمی در نتیجه تغییرات DNA سلول‌های خون‌ساز ایجاد می‌شود، اما معمولاً نمی‌توان برای یک بیمار مشخص یک علت واحد تعیین کرد.

در بسیاری از افراد، بیماری بدون عامل قابل‌شناسایی ایجاد می‌شود. وجود عامل خطر نیز به معنی ابتلای حتمی نیست.

عوامل خطر

عوامل خطر به نوع لوسمی بستگی دارند. برای بعضی انواع، افزایش سن، برخی اختلالات ژنتیکی، مواجهه با دوزهای بالای پرتو یونیزان، تماس طولانی با بعضی مواد شیمیایی مانند بنزن و سابقه برخی درمان‌های شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی مطرح هستند.

سیگار نیز با افزایش خطر AML مرتبط است. برخی بیماری‌های مغز استخوان مانند سندرم میلودیسپلاستیک می‌توانند خطر AML را افزایش دهند.

در ALL نیز بعضی اختلالات ژنتیکی مانند سندرم داون و سابقه پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی با افزایش خطر همراه هستند.

برای CML، افزایش سن و مواجهه با دوز بالای پرتو یونیزان از عوامل شناخته‌شده‌اند.

آیا لوسمی ارثی است؟

اغلب لوسمی‌ها مستقیماً از والدین به فرزند منتقل نمی‌شوند. بیشتر تغییرات ژنتیکی ایجادکننده بیماری در طول زندگی در سلول‌های خون‌ساز به وجود می‌آیند.

با این حال، بعضی سندرم‌های ژنتیکی ارثی می‌توانند استعداد ابتلا به انواع خاصی از لوسمی را افزایش دهند.

عوارض لوسمی

عوارض ممکن است ناشی از خود بیماری یا درمان آن باشند.

کم‌خونی شدید می‌تواند خستگی، تنگی نفس و ضعف ایجاد کند. کاهش پلاکت احتمال خونریزی را افزایش می‌دهد و اختلال سیستم ایمنی می‌تواند زمینه عفونت‌های جدی را فراهم کند.

در بعضی لوسمی‌ها سلول‌های سرطانی ممکن است در طحال، کبد، غدد لنفاوی، سیستم عصبی مرکزی یا سایر بافت‌ها تجمع کنند.

درمان نیز می‌تواند با کاهش سلول‌های خون، عفونت، تهوع، ریزش مو، آسیب برخی اندام‌ها یا عوارض اختصاصی داروها همراه باشد.

آیا لوسمی خطرناک است؟

لوسمی می‌تواند بیماری جدی باشد، اما شدت و چشم‌انداز آن به‌شدت به نوع لوسمی، سن بیمار، ویژگی‌های مولکولی سرطان و پاسخ به درمان بستگی دارد.

برای مثال، AML و ALL معمولاً نیازمند شروع سریع درمان هستند، در حالی که بعضی افراد مبتلا به CLL سال‌ها بدون درمان فعال فقط تحت پایش قرار می‌گیرند. CML نیز با ظهور داروهای هدفمند مهارکننده BCR::ABL1 به بیماری بسیار قابل‌کنترل‌تری تبدیل شده است.

بنابراین آمار کلی «سرطان خون» برای پیش‌بینی وضعیت یک فرد مشخص مناسب نیست.

تشخیص لوسمی

آزمایش CBC

یکی از اولین بررسی‌ها شمارش کامل سلول‌های خون (CBC) است. این آزمایش تعداد گلبول‌های سفید، گلبول‌های قرمز و پلاکت‌ها را مشخص می‌کند.

بالا یا پایین بودن تعداد این سلول‌ها می‌تواند احتمال یک بیماری خونی را مطرح کند، اما CBC غیرطبیعی به‌تنهایی تشخیص سرطان نیست.

اسمیر خون محیطی

در این آزمایش سلول‌های خون زیر میکروسکوپ بررسی می‌شوند. وجود سلول‌های نابالغ یا غیرطبیعی ممکن است اطلاعات مهمی درباره نوع اختلال فراهم کند.

آسپیراسیون و بیوپسی مغز استخوان

در بسیاری از انواع لوسمی، نمونه‌ای از مغز استخوان برای بررسی تعداد و شکل سلول‌ها برداشته می‌شود.

این نمونه همچنین برای آزمایش‌های پیشرفته‌تر استفاده می‌شود.

فلوسایتومتری

Flow Cytometry پروتئین‌های سطح سلول‌ها را بررسی می‌کند و نقش مهمی در تعیین نوع سلول سرطانی و تشخیص دقیق لوسمی دارد. به‌خصوص افتراق AML از ALL تنها بر اساس ظاهر سلول‌ها کافی نیست.

آزمایش‌های ژنتیکی و مولکولی

کاریوتایپ، FISH، PCR و توالی‌یابی مولکولی می‌توانند تغییرات ژنی و کروموزومی را مشخص کنند.

این آزمایش‌ها امروزه فقط برای تشخیص نیستند؛ در بسیاری از بیماران تعیین می‌کنند کدام درمان هدفمند احتمالاً مناسب است.

برای مثال، BCR::ABL1 در CML، تغییرات FLT3 و IDH در برخی AMLها و BCR::ABL1 در بعضی ALLها بر انتخاب درمان تأثیر دارند.

مرحله‌بندی لوسمی

برخلاف بسیاری از سرطان‌های جامد، یک سیستم مرحله‌بندی واحد از مرحله ۱ تا ۴ برای همه لوسمی‌ها وجود ندارد.

در AML و ALL بیشتر از اصطلاحاتی مانند تازه تشخیص‌داده‌شده، در بهبودی، مقاوم به درمان و عودکرده و نیز گروه‌های خطر ژنتیکی استفاده می‌شود. برای ALL سیستم مرحله‌بندی استاندارد مشابه سرطان‌های جامد وجود ندارد.

CLL را می‌توان با سیستم‌هایی مانند Rai یا Binet مرحله‌بندی کرد.

CML نیز عمدتاً بر اساس فاز بیماری و پاسخ مولکولی به درمان ارزیابی می‌شود.

درمان لوسمی

درمان برای همه انواع لوسمی یکسان نیست و تعیین نوع دقیق بیماری پیش از انتخاب درمان اهمیت اساسی دارد.

درمان AML

در افراد مناسب برای درمان شدید، درمان معمولاً شامل مرحله القای بهبودی (Induction) و سپس درمان تثبیتی (Consolidation) است. ترکیبات مبتنی بر سیتارابین از درمان‌های اصلی شیمی‌درمانی هستند.

امروزه آزمایش‌های مولکولی اهمیت زیادی دارند. برای مثال در AML دارای جهش FLT3 ممکن است داروهای هدفمندی مانند میدوستاورین یا کویزارتینیب همراه با درمان استفاده شوند. برای برخی تغییرات IDH نیز درمان‌های هدفمند در دسترس هستند.

در برخی سالمندان یا افرادی که توان تحمل شیمی‌درمانی شدید را ندارند، ترکیباتی مانند آزاسیتیدین همراه با ونتوکلاکس (Venetoclax) از گزینه‌های مهم درمانی هستند.

درمان APL

لوسمی پرومیلوسیتی حاد یک زیرنوع ویژه AML است و درمان آن متفاوت است. داروهای All-Trans Retinoic Acid یا ATRA و آرسنیک تری‌اکسید نقش اصلی دارند و در برخی گروه‌های خطر شیمی‌درمانی نیز اضافه می‌شود.

درمان ALL

ALL معمولاً با ترکیبی از چند داروی شیمی‌درمانی در چند مرحله درمان می‌شود و درمان یا پیشگیری از درگیری سیستم عصبی مرکزی نیز بخشی از برنامه است.

در ALL دارای کروموزوم فیلادلفیا، داروهای مهارکننده تیروزین کیناز BCR::ABL1 به درمان اضافه می‌شوند.

در موارد منتخب، به‌خصوص بیماری عودکرده یا مقاوم، درمان‌های ایمنی و هدفمند مانند Blinatumomab، Inotuzumab Ozogamicin و CAR T-cell therapy می‌توانند مطرح شوند. پیوند سلول‌های بنیادی نیز برای برخی بیماران استفاده می‌شود.

درمان CLL

نکته مهم این است که CLL بدون علامت همیشه بلافاصله درمان نمی‌شود. مطالعات نشان نداده‌اند که شروع درمان در همه بیماران بدون علامت نسبت به پایش تا زمان نیاز، مزیت بقایی داشته باشد؛ بنابراین بسیاری از بیماران تحت «انتظار همراه با پایش» قرار می‌گیرند.

زمانی که بیماری علامت‌دار یا پیشرونده شود، درمان‌های هدفمند امروزی نقش اصلی دارند. مهارکننده‌های BTK مانند Acalabrutinib و Zanubrutinib و درمان مبتنی بر Venetoclax همراه با آنتی‌بادی‌هایی مانند Obinutuzumab از گزینه‌های مهم هستند. انتخاب میان آنها به ویژگی‌های ژنتیکی، سن، بیماری‌های همراه و درمان‌های قبلی بستگی دارد.

CAR T-cell therapy نیز برای برخی موارد عودکرده یا مقاوم در دسترس است.

درمان CML

CML نمونه مهم موفقیت درمان هدفمند در سرطان است.

داروهای مهارکننده تیروزین کیناز BCR::ABL1 شامل Imatinib، Dasatinib، Nilotinib، Bosutinib و در شرایط مناسب Asciminib هستند.

طبق اطلاعات به‌روز NCI، این داروها گزینه‌های درمان اولیه CML در فاز مزمن هستند و بقای طولانی‌مدت بیماران را به‌طور چشمگیری بهبود داده‌اند.

پاسخ به درمان با اندازه‌گیری BCR::ABL1 به روش مولکولی در طول زمان پیگیری می‌شود.

پیوند سلول بنیادی امروزه برای همه بیماران CML درمان اولیه نیست و بیشتر در موارد منتخب مانند مقاومت به درمان‌های هدفمند مطرح می‌شود.

پیوند سلول‌های بنیادی

پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز (Stem Cell Transplantation) در برخی بیماران مبتلا به AML، ALL و انواع خاصی از لوسمی‌های عودکرده یا پرخطر استفاده می‌شود.

در پیوند آلوژنیک، سلول‌های بنیادی از فرد دیگری دریافت می‌شوند. این روش می‌تواند اثر ضدلوسمی قوی داشته باشد، اما با خطرهایی مانند عفونت، آسیب اندام‌ها و بیماری پیوند علیه میزبان همراه است.

بنابراین سن به‌تنهایی معیار تصمیم نیست و خطر بیماری باید در برابر خطر پیوند سنجیده شود.

درمان حمایتی

درمان لوسمی فقط شامل داروی ضدسرطان نیست.

بیماران ممکن است به تزریق گلبول قرمز یا پلاکت، آنتی‌بیوتیک و داروهای ضدقارچ، پیشگیری از عفونت و درمان عوارض متابولیک نیاز داشته باشند.

در AML، سرکوب شدید مغز استخوان هم به علت بیماری و هم به علت درمان ممکن است رخ دهد؛ بنابراین مراقبت حمایتی نقش مهمی در ایمنی درمان دارد.

تغذیه در لوسمی

هیچ رژیم غذایی، مکمل یا ماده گیاهی ثابت نشده است که بتواند لوسمی را درمان کند.

در طول درمان، دریافت انرژی و پروتئین کافی و پیشگیری از سوءتغذیه اهمیت دارد. در بیمارانی که سیستم ایمنی بسیار ضعیفی دارند، ایمنی مواد غذایی و جلوگیری از عفونت غذایی نیز مهم است.

مکمل‌های گیاهی و غذایی باید با تیم درمانی بررسی شوند؛ برخی ترکیبات ممکن است با داروهای شیمی‌درمانی یا درمان‌های هدفمند تداخل داشته باشند.

پیشگیری از لوسمی

برای بیشتر انواع لوسمی روش مشخصی برای پیشگیری کامل وجود ندارد، زیرا در بسیاری از بیماران علت قابل پیشگیری شناسایی نمی‌شود.

ترک سیگار می‌تواند خطر AML مرتبط با دخانیات را کاهش دهد. رعایت استانداردهای ایمنی هنگام تماس شغلی با موادی مانند بنزن و اجتناب از مواجهه غیرضروری با پرتو یونیزان نیز منطقی است.

هیچ غربالگری عمومی و روتینی برای تشخیص زودهنگام لوسمی در افراد سالم با خطر معمول وجود ندارد.

آیا لوسمی قابل درمان است؟

پاسخ کاملاً به نوع بیماری بستگی دارد.

بعضی انواع ALL، به‌خصوص در کودکان، در درصد قابل‌توجهی از بیماران قابل درمان هستند. بعضی بیماران AML نیز پس از درمان به بهبودی طولانی‌مدت و درمان پایدار می‌رسند.

CLL در بسیاری از بیماران بیشتر یک بیماری قابل‌کنترل بلندمدت است و ممکن است دوره‌هایی بدون نیاز به درمان داشته باشد.

CML با درمان‌های هدفمند امروزی در بسیاری از بیماران برای سال‌های طولانی قابل‌کنترل است. داده‌های NCI برای بیماران تحت درمان با مهارکننده‌های BCR::ABL1 بقای بسیار طولانی‌مدت را نشان می‌دهند.

آیا لوسمی عود می‌کند؟

بله، برخی لوسمی‌ها ممکن است پس از رسیدن به Remission یا بهبودی دوباره ظاهر شوند.

به همین دلیل آزمایش‌های پیگیری اهمیت زیادی دارند. در بعضی انواع بیماری، آزمایش‌های بسیار حساس می‌توانند بیماری باقیمانده قابل‌اندازه‌گیری (MRD) را حتی زمانی که آزمایش‌های معمول تقریباً طبیعی هستند شناسایی کنند.

وجود یا عدم وجود MRD می‌تواند در برخی لوسمی‌ها بر پیش‌آگهی و تصمیم‌های درمانی تأثیر بگذارد.

لوسمی در کودکان

لوسمی یکی از مهم‌ترین سرطان‌های کودکان است و ALL شایع‌ترین نوع لوسمی در این گروه محسوب می‌شود.

علائم ممکن است شامل رنگ‌پریدگی، خستگی، تب، عفونت‌های مکرر، کبودی، خونریزی، درد استخوان یا مفصل و بزرگ شدن غدد لنفاوی باشد.

درمان کودکان با بزرگسالان یکسان نیست و باید در مراکز دارای تجربه انکولوژی کودکان انجام شود.

لوسمی در سالمندان

AML، CLL و CML بیشتر در سنین بالاتر دیده می‌شوند.

انتخاب درمان در سالمندان فقط بر اساس سن شناسنامه‌ای انجام نمی‌شود؛ وضعیت جسمانی، بیماری‌های قلبی و کلیوی، توانایی انجام فعالیت‌های روزانه، ویژگی‌های ژنتیکی لوسمی و اهداف درمان همگی اهمیت دارند.

پیشرفت درمان‌های هدفمند و رژیم‌های کم‌شدت‌تر باعث شده است گزینه‌های درمانی برای بیمارانی که تحمل شیمی‌درمانی شدید را ندارند نیز گسترش پیدا کند.

لوسمی در بارداری

لوسمی در دوران بارداری نادر است، اما در صورت بروز نیاز به مدیریت بسیار تخصصی دارد.

در لوسمی حاد ممکن است تأخیر طولانی درمان برای مادر خطرناک باشد. انتخاب نوع و زمان درمان به نوع لوسمی، مرحله بارداری و وضعیت مادر و جنین بستگی دارد و باید توسط تیمی شامل هماتولوژی ـ انکولوژی و متخصص طب مادر و جنین انجام شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

مراجعه معمول

اگر خستگی غیرمعمول، رنگ‌پریدگی، کبودی مکرر، خونریزی بدون علت، تب یا عفونت‌های مکرر، کاهش وزن، تعریق شبانه یا تورم غدد لنفاوی برای مدتی ادامه دارد، ارزیابی پزشکی مناسب است.

این علائم معمولاً علل خوش‌خیم‌تری نسبت به لوسمی دارند، اما در صورت تداوم باید علت آنها مشخص شود.

مراجعه فوری

مراجعه فوری در صورت خونریزی شدید یا توقف‌ناپذیر، تنگی نفس شدید، کاهش سطح هوشیاری، ضعف شدید ناگهانی، عفونت جدی یا تب در فردی که به دلیل سرطان یا درمان آن سیستم ایمنی بسیار ضعیفی دارد اهمیت دارد.

پرسش‌های متداول درباره لوسمی

۱. لوسمی چیست؟
سرطانی است که از بافت‌های خون‌ساز مانند مغز استخوان آغاز می‌شود و باعث تولید و تجمع سلول‌های خونی غیرطبیعی می‌شود.

۲. آیا لوسمی همان سرطان خون است؟
بله. در زبان عمومی اصطلاح سرطان خون اغلب برای لوسمی استفاده می‌شود، هرچند سرطان‌های خون شامل بیماری‌های دیگری مانند لنفوم و میلوم نیز هستند.

۳. اولین علائم لوسمی چیست؟
خستگی، رنگ‌پریدگی، تب، عفونت‌های مکرر، کبودی یا خونریزی آسان از علائم احتمالی هستند، اما اختصاصی لوسمی نیستند.

۴. آیا CBC می‌تواند سرطان خون را مشخص کند؟
CBC می‌تواند سرنخ مهمی ایجاد کند، اما معمولاً برای تشخیص نوع دقیق لوسمی آزمایش‌های تکمیلی لازم است.

۵. آیا لوسمی ارثی است؟
بیشتر موارد مستقیماً ارثی نیستند، ولی برخی سندرم‌های ژنتیکی احتمال ابتلا را افزایش می‌دهند.

۶. آیا لوسمی واگیردار است؟
خیر. سرطان خون از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود.

۷. آیا لوسمی درمان می‌شود؟
بعضی انواع می‌توانند درمان شوند و بعضی دیگر برای سال‌ها قابل‌کنترل هستند. پاسخ به نوع بیماری و ویژگی‌های فرد بستگی دارد.

۸. آیا همه بیماران شیمی‌درمانی می‌شوند؟
خیر. نوع درمان به نوع لوسمی بستگی دارد و امروزه درمان‌های هدفمند، ایمونوتراپی و در برخی موارد فقط پایش نیز استفاده می‌شوند.

۹. آیا CLL همیشه نیاز به درمان فوری دارد؟
خیر. در CLL بدون علامت و غیرپیشرونده، پایش بدون شروع فوری درمان رویکرد استانداردی است.

۱۰. آیا CML قابل‌کنترل است؟
بله. مهارکننده‌های تیروزین کیناز باعث شده‌اند CML در بسیاری از بیماران به بیماری قابل‌کنترل بلندمدت تبدیل شود.

۱۱. آیا لوسمی باعث کبودی می‌شود؟
بله. کاهش پلاکت می‌تواند کبودی یا خونریزی آسان ایجاد کند، اما کبودی علل بسیار شایع دیگری نیز دارد.

۱۲. آیا لوسمی باعث درد استخوان می‌شود؟
در بعضی بیماران، به‌ویژه در لوسمی‌های حاد، درد استخوان یا مفصل ممکن است وجود داشته باشد.

۱۳. آیا سرطان خون توده ایجاد می‌کند؟
لوسمی معمولاً مانند سرطان‌های جامد یک توده اصلی تشکیل نمی‌دهد، ولی سلول‌های بیماری می‌توانند غدد لنفاوی، کبد یا طحال را بزرگ کنند.

۱۴. آیا پیوند مغز استخوان برای همه لازم است؟
خیر. پیوند فقط برای گروه‌های مشخصی بر اساس نوع، خطر بیماری و پاسخ به درمان مطرح می‌شود.

۱۵. آیا لوسمی ممکن است بعد از درمان برگردد؟
بله. احتمال عود به نوع لوسمی و خصوصیات آن بستگی دارد و دلیل اهمیت پیگیری پس از درمان همین موضوع است.

خلاصه
  • لوسمی گروهی از سرطان‌های سلول‌های خون‌ساز است که اغلب از مغز استخوان آغاز می‌شود.

  • چهار نوع مهم شامل AML، ALL، CLL و CML هستند.

  • خستگی، عفونت، تب، کبودی، خونریزی و کاهش وزن از علائم احتمالی‌اند، اما اختصاصی بیماری نیستند.

  • آزمایش CBC معمولاً اولین بررسی است، اما تشخیص دقیق ممکن است به بررسی مغز استخوان، فلوسایتومتری و آزمایش‌های ژنتیکی نیاز داشته باشد.

  • AML و ALL معمولاً سریع‌تر پیشرفت می‌کنند و درمان آنها نباید بی‌دلیل به تعویق بیفتد.

  • بعضی بیماران CLL بدون علامت فقط تحت پایش قرار می‌گیرند.

  • CML امروزه عمدتاً با داروهای هدفمند BCR::ABL1 درمان می‌شود.

  • شیمی‌درمانی، درمان هدفمند، ایمونوتراپی و پیوند سلول بنیادی بسته به نوع بیماری استفاده می‌شوند.

  • درمان و پیش‌آگهی سرطان خون بین انواع مختلف آن تفاوت بسیار زیادی دارد.

اطلاعات پایه بیماری

مورد

اطلاعات

نام فارسی بیماری

لوسمی یا سرطان خون

نام انگلیسی

Leukemia

نام علمی یا پزشکی

Leukemia

انواع اصلی

AML، ALL، CLL، CML

دسته بیماری

سرطان‌های خون و مغز استخوان

سیستم درگیر

سیستم خون‌ساز، مغز استخوان و خون

عفونی است؟

خیر

مسری است؟

خیر

حاد یا مزمن؟

بسته به نوع، حاد یا مزمن

قابل پیشگیری است؟

بیشتر موارد قابل پیشگیری کامل نیستند؛ بعضی عوامل خطر قابل کاهش‌اند

قابل درمان است؟

بسته به نوع؛ برخی قابل درمان و برخی قابل‌کنترل بلندمدت هستند

مهم‌ترین علائم

خستگی، رنگ‌پریدگی، تب، عفونت مکرر، کبودی و خونریزی

مهم‌ترین عوامل خطر

سن، برخی اختلالات ژنتیکی، بنزن، پرتو یونیزان و بعضی درمان‌های قبلی سرطان

مهم‌ترین عوارض

عفونت شدید، کم‌خونی، خونریزی و عود بیماری

روش‌های اصلی تشخیص

CBC، اسمیر خون، فلوسایتومتری، بررسی مغز استخوان و آزمایش‌های ژنتیکی

روش‌های اصلی درمان

شیمی‌درمانی، درمان هدفمند، ایمونوتراپی و پیوند سلول بنیادی؛ پایش در برخی CLLها

تخصص اصلی مرتبط

هماتولوژی و انکولوژی

تخصص‌های دیگر

انکولوژی کودکان، طب پیوند، عفونی و مراقبت‌های حمایتی

منبع و بازبینی محتوا

بازبینی محتوا

طاهره چگینی

پیش‌نویس مبتنی بر منبع معتبر؛ نیازمند تأیید پزشک.

منبع علمی صفحه

مشاهده منبع

تخصص‌های مرتبط

این صفحه برای اطلاع‌رسانی است و جایگزین معاینه و تشخیص پزشک نیست.

لوسمی (سرطان خون) | آسان دکتر | آسان دکتر