آسان دکتر

راهنمای سلامت

سرطان دهانه رحم

Cervical cancer

سرطان دهانه رحم یا سرطان سرویکس (Cervical Cancer) سرطانی است که از سلول‌های قسمت پایینی رحم، یعنی دهانه رحم، آغاز می‌شود. تقریباً همه موارد این سرطان با عفونت پایدار انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ارتباط دارند. عفونت HPV بسیار شایع است و در بیشتر افراد توسط سیستم ایمنی برطرف می‌شود؛ بنابراین مثبت بودن تست HPV به معنی ابتلا به سرطان نیست. مشکل زمانی ایجاد می‌شود که عفونت پرخطر برای سال‌ها باقی بماند و باعث تغییرات پیش‌سرطانی سلول‌های دهانه رحم شود. این تغییرات در صورت تشخیص و درمان مناسب می‌توانند پیش از تبدیل شدن به سرطان برطرف شوند. سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد. خونریزی بعد از رابطه جنسی، خونریزی بین قاعدگی‌ها یا پس از یائسگی، ترشحات غیرعادی واژن و درد لگنی از علائم مهم هستند. این سرطان یکی از قابل‌پیشگیری‌ترین سرطان‌ها محسوب می‌شود؛ زیرا واکسیناسیون HPV، غربالگری منظم و درمان ضایعات پیش‌سرطانی می‌توانند بخش بزرگی از موارد را پیشگیری کنند. اگر سرطان در مراحل اولیه تشخیص داده شود نیز احتمال درمان موفق بسیار بیشتر است.

سرطان دهانه رحم چیست؟

دهانه رحم یا Cervix بخش پایینی رحم است که رحم را به واژن متصل می‌کند. بیشتر سرطان‌های این ناحیه از سلول‌های منطقه‌ای به نام Transformation Zone آغاز می‌شوند؛ جایی که انواع مختلف سلول‌های سطح دهانه رحم به یکدیگر می‌رسند.

عفونت پایدار با HPV پرخطر می‌تواند طی سال‌ها باعث ایجاد سلول‌های غیرطبیعی شود. این تغییرات ابتدا پیش‌سرطانی هستند و هنوز سرطان تهاجمی محسوب نمی‌شوند.

ضایعات پیش‌سرطانی ممکن است با اصطلاحاتی مانند:

  • CIN یا Cervical Intraepithelial Neoplasia؛

  • LSIL؛

  • HSIL؛

  • یا دیسپلازی دهانه رحم

گزارش شوند.

تشخیص CIN یا مثبت شدن HPV به معنی ابتلا به سرطان دهانه رحم نیست.

سرطان دهانه رحم چقدر شایع است؟

طبق برآورد به‌روز WHO، در سال ۲۰۲۴ حدود ۶۰۴ هزار مورد جدید سرطان دهانه رحم و حدود ۲۸۰ هزار مرگ ناشی از آن در جهان رخ داده است. این سرطان در سال ۲۰۲۴ پنجمین سرطان شایع تشخیص‌داده‌شده در زنان در سطح جهان بوده است.

بار بیماری در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط بیشتر است؛ تفاوتی که تا حد زیادی به دسترسی نابرابر به واکسن HPV، غربالگری و درمان ضایعات پیش‌سرطانی و سرطان مرتبط است.

انواع سرطان دهانه رحم

کارسینوم سلول سنگفرشی

Squamous Cell Carcinoma شایع‌ترین نوع است و طبق داده‌های NCI تقریباً ۹۰ درصد سرطان‌های دهانه رحم را تشکیل می‌دهد. این سرطان از سلول‌های سنگفرشی سطح خارجی دهانه رحم منشأ می‌گیرد.

آدنوکارسینوم

Adenocarcinoma از سلول‌های غده‌ای کانال داخلی دهانه رحم منشأ می‌گیرد و حدود ۱۰ درصد موارد را تشکیل می‌دهد.

انواع نادر

کارسینوم آدنواسکواموس، سرطان‌های نورواندوکرین و برخی تومورهای بسیار نادر دیگر نیز ممکن است در دهانه رحم ایجاد شوند. رفتار و درمان آنها می‌تواند با انواع شایع متفاوت باشد.

علائم سرطان دهانه رحم

مراحل اولیه

بسیاری از ضایعات پیش‌سرطانی و حتی بعضی سرطان‌های اولیه هیچ علامتی ایجاد نمی‌کنند. به همین دلیل غربالگری اهمیت زیادی دارد.

علائم شایع‌تر

علائم احتمالی شامل موارد زیر هستند:

  • خونریزی بعد از رابطه جنسی؛

  • خونریزی بین دو دوره قاعدگی؛

  • قاعدگی غیرعادی یا طولانی‌تر؛

  • خونریزی واژینال بعد از یائسگی؛

  • ترشحات آبکی، خونی یا بدبوی غیرعادی؛

  • درد لگنی؛

  • درد هنگام رابطه جنسی.

WHO خونریزی غیرمعمول و تغییرات ترشحات واژن را از علائم مهمی می‌داند که نیازمند ارزیابی هستند.

علائم احتمالی در بیماری پیشرفته

در بیماری پیشرفته‌تر ممکن است مواردی مانند درد مداوم لگن یا کمر، تورم یک یا هر دو پا، کاهش وزن، کاهش اشتها و خستگی دیده شوند.

این علائم اختصاصی سرطان دهانه رحم نیستند و بیماری‌های بسیار دیگری نیز می‌توانند آنها را ایجاد کنند.

سرطان دهانه رحم چه مدت طول می‌کشد؟

سرطان دهانه رحم معمولاً ناگهانی ایجاد نمی‌شود.

در اکثر افراد، عفونت HPV توسط سیستم ایمنی طی یک تا دو سال کنترل می‌شود. در درصد کوچکی از افراد، عفونت پرخطر پایدار می‌ماند و ممکن است ابتدا تغییرات پیش‌سرطانی و سپس سرطان ایجاد کند.

WHO تخمین می‌زند در افراد با سیستم ایمنی طبیعی، تبدیل عفونت پایدار HPV به سرطان معمولاً حدود ۱۵ تا ۲۰ سال طول می‌کشد. در افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند، از جمله HIV درمان‌نشده، این روند ممکن است در حدود ۵ تا ۱۰ سال اتفاق بیفتد.

این اعداد میانگین‌های جمعیتی هستند و برای پیش‌بینی روند یک فرد خاص قابل استفاده نیستند.

علت سرطان دهانه رحم چیست؟

مهم‌ترین علت، عفونت پایدار با انواع سرطان‌زای HPV است.

HPV گروه بزرگی از ویروس‌هاست. بعضی انواع آن کم‌خطر هستند و ممکن است زگیل تناسلی ایجاد کنند، در حالی که انواع پرخطر می‌توانند زمینه سرطان دهانه رحم و چند سرطان دیگر را فراهم کنند.

انواع HPV 16 و 18 به‌تنهایی مسئول حدود ۷۶ درصد سرطان‌های دهانه رحم در سطح جهان برآورد شده‌اند.

ابتلا به HPV بسیار شایع است و بیشتر افراد آلوده هرگز به سرطان مبتلا نمی‌شوند. مسئله اصلی ماندگاری عفونت پرخطر و ایجاد تغییرات سلولی در طول زمان است.

HPV چگونه منتقل می‌شود؟

خود سرطان دهانه رحم واگیردار نیست، اما HPV می‌تواند از طریق تماس جنسی و تماس نزدیک پوست ناحیه تناسلی منتقل شود.

استفاده از کاندوم خطر انتقال را کاهش می‌دهد، اما محافظت صددرصد ایجاد نمی‌کند؛ زیرا HPV می‌تواند نواحی پوستی خارج از محدوده کاندوم را نیز درگیر کند.

مثبت بودن HPV همچنین مشخص نمی‌کند عفونت دقیقاً چه زمانی یا از چه فردی منتقل شده است؛ ویروس می‌تواند مدت طولانی بدون علامت باقی بماند.

عوامل خطر سرطان دهانه رحم

مهم‌ترین عامل خطر، عفونت پایدار HPV پرخطر است.

عوامل دیگری که احتمال باقی ماندن HPV یا پیشرفت تغییرات سلولی را افزایش می‌دهند شامل سیگار کشیدن، ضعف سیستم ایمنی، ابتلا به HIV و بعضی عوامل مرتبط با سلامت باروری و جنسی هستند.

افراد مبتلا به HIV در مقایسه با جمعیت بدون HIV تقریباً شش برابر بیشتر در معرض سرطان دهانه رحم قرار دارند.

وجود یک عامل خطر به معنی ابتلای قطعی به سرطان نیست.

عوارض سرطان دهانه رحم

سرطان در صورت پیشرفت می‌تواند از دهانه رحم به بافت‌های اطراف، واژن، مثانه یا راست‌روده گسترش پیدا کند.

سلول‌های سرطانی همچنین ممکن است به غدد لنفاوی و در مراحل پیشرفته‌تر به اندام‌های دورتر منتشر شوند.

عوارض می‌توانند شامل خونریزی، درد لگنی، انسداد مسیر ادراری و تورم پاها باشند. نوع و شدت عارضه به محل و مرحله بیماری بستگی دارد.

آیا سرطان دهانه رحم خطرناک است؟

سرطان دهانه رحم می‌تواند بیماری جدی و در مراحل پیشرفته تهدیدکننده زندگی باشد، اما یک نکته بسیار مهم این است که تا حد زیادی قابل پیشگیری و در مراحل اولیه اغلب قابل درمان است.

پیش‌آگهی به مرحله سرطان، اندازه تومور، درگیری غدد لنفاوی، نوع بافت‌شناسی، وضعیت عمومی بیمار و پاسخ به درمان بستگی دارد.

تشخیص سرطان دهانه رحم

تست HPV

آزمایش HPV وجود انواع پرخطر ویروس را بررسی می‌کند. این آزمایش بیشتر برای غربالگری و ارزیابی خطر استفاده می‌شود.

مثبت بودن HPV تشخیص سرطان نیست.

WHO در دستورالعمل‌های به‌روز خود استفاده از تست HPV و در برخی برنامه‌ها ژنوتایپینگ HPV را برای تعیین دقیق‌تر خطر ضایعات پیش‌سرطانی توصیه می‌کند.

پاپ‌اسمیر

Pap Test یا Cervical Cytology سلول‌های دهانه رحم را برای یافتن تغییرات غیرطبیعی بررسی می‌کند.

پاپ‌اسمیر نیز به‌تنهایی سرطان را قطعی نمی‌کند.

کولپوسکوپی

اگر نتیجه غربالگری غیرطبیعی باشد، ممکن است کولپوسکوپی انجام شود. در این روش پزشک با دستگاه بزرگ‌نمایی دهانه رحم را با دقت بررسی می‌کند.

بیوپسی

برای تأیید سرطان، نمونه‌ای از بافت مشکوک برداشته و توسط پاتولوژیست بررسی می‌شود.

تشخیص قطعی سرطان دهانه رحم به بررسی بافتی نیاز دارد.

تصویربرداری

پس از تشخیص سرطان تهاجمی ممکن است برای تعیین وسعت بیماری از روش‌هایی مانند MRI، CT یا PET/CT استفاده شود. نوع تصویربرداری بر اساس مرحله احتمالی و شرایط بیمار انتخاب می‌شود.

مراحل سرطان دهانه رحم

سیستم FIGO یکی از سیستم‌های اصلی مرحله‌بندی بیماری است.

مرحله I

سرطان محدود به دهانه رحم است.

مرحله II

سرطان از دهانه رحم خارج شده، اما هنوز به دیواره لگن یا بخش تحتانی واژن نرسیده است.

مرحله III

بیماری ممکن است قسمت پایین واژن یا دیواره لگن را درگیر کند، باعث انسداد کلیه شود یا غدد لنفاوی لگنی یا پاراآئورت را درگیر کرده باشد.

مرحله IV

سرطان به اندام‌های مجاور مانند مثانه یا راست‌روده یا به نقاط دورتر بدن گسترش یافته است.

درمان سرطان دهانه رحم

درمان بر اساس مرحله سرطان، اندازه تومور، درگیری غدد لنفاوی، وضعیت سلامت عمومی و تمایل فرد به حفظ باروری تعیین می‌شود.

درمان مراحل بسیار اولیه

برخی سرطان‌های بسیار کوچک را می‌توان با کونیزاسیون (Conization) درمان کرد؛ یعنی بخش مخروطی‌شکلی از دهانه رحم که حاوی تومور است برداشته می‌شود.

در بعضی بیماران مرحله IA1 که شرایط پاتولوژیک مناسب دارند و تمایل به حفظ باروری دارند، کونیزاسیون با حاشیه سالم می‌تواند درمان کافی باشد.

هیسترکتومی

در برخی مراحل اولیه ممکن است هیسترکتومی، یعنی برداشتن رحم و دهانه رحم، انجام شود.

نوع جراحی از هیسترکتومی ساده تا هیسترکتومی رادیکال متفاوت است و به مرحله بیماری بستگی دارد.

در بیمارانی که کاندید هیسترکتومی رادیکال هستند، شواهد نشان داده‌اند که در بسیاری از موارد روش باز شکمی نسبت به جراحی کم‌تهاجمی نتایج سرطان‌شناختی بهتری داشته است؛ بنابراین انتخاب روش جراحی باید توسط جراح انکولوژی زنان انجام شود.

حفظ باروری

برای برخی بیماران جوان مبتلا به سرطان زودرس، امکان درمان با حفظ رحم وجود دارد.

یکی از روش‌ها تراکِلکتومی رادیکال (Radical Trachelectomy) است که در آن دهانه رحم و بافت‌های موردنیاز برداشته می‌شوند اما جسم رحم حفظ می‌شود.

این روش فقط برای بیماران منتخب با بیماری محدود قابل انجام است و وضعیت غدد لنفاوی و اندازه تومور نیز اهمیت دارند.

اگر حفظ باروری برای بیمار اهمیت دارد، بهتر است این موضوع پیش از شروع درمان سرطان با تیم درمان مطرح شود.

شیمی‌درمانی و پرتودرمانی هم‌زمان

در سرطان موضعی پیشرفته، ترکیب پرتودرمانی و شیمی‌درمانی هم‌زمان (Chemoradiotherapy) یکی از پایه‌های درمان است.

شیمی‌درمانی مبتنی بر سیس‌پلاتین (Cisplatin) در کنار پرتودرمانی خارجی استفاده می‌شود و براکی‌تراپی یا پرتودرمانی داخلی نیز بخش مهم درمان قطعی بسیاری از این بیماران است.

براکی‌تراپی امکان می‌دهد مقدار بالایی از پرتو مستقیماً به تومور و بافت‌های اطراف داده شود و در درمان سرطان دهانه رحم موضعی پیشرفته نقش اساسی دارد.

ایمونوتراپی در سرطان موضعی پیشرفته

در سال‌های اخیر نقش ایمونوتراپی گسترش پیدا کرده است.

در ژانویه ۲۰۲۴، FDA استفاده از پمبرولیزوماب (Pembrolizumab) همراه با شیمی‌پرتودرمانی را برای بیماران مبتلا به سرطان دهانه رحم FIGO 2014 مرحله III تا IVA تأیید کرد. این تصمیم بر اساس مطالعه KEYNOTE-A18 بود.

استفاده از این درمان به مرحله دقیق بیماری، تأییدهای دارویی کشور و دستورالعمل‌های تخصصی بستگی دارد و برای همه بیماران مبتلا به سرطان دهانه رحم مناسب نیست.

راهنمای بالینی ESMO در سپتامبر ۲۰۲۶ نیز با در نظر گرفتن پیشرفت‌های جدید در جراحی، ایمونوتراپی و درمان بیماری پیشرفته به‌روزرسانی شده است.

درمان سرطان عودکرده یا متاستاتیک

انتخاب درمان در بیماری عودکرده یا متاستاتیک بر اساس درمان‌های قبلی، محل عود، وضعیت عمومی فرد و ویژگی‌های مولکولی تومور انجام می‌شود.

شیمی‌درمانی و بواسیزوماب

ترکیباتی بر پایه پاکلیتاکسل همراه سیس‌پلاتین یا کربوپلاتین از درمان‌های مورد استفاده هستند.

در بعضی بیماران می‌توان بواسیزوماب (Bevacizumab)، دارویی که مسیر تشکیل عروق تومور را هدف قرار می‌دهد، به درمان اضافه کرد.

بواسیزوماب می‌تواند عوارضی مانند افزایش فشار خون، لخته خون، خونریزی و در بعضی بیماران فیستول ایجاد کند و برای همه مناسب نیست.

پمبرولیزوماب

در سرطان پایدار، عودکرده یا متاستاتیک که تومور PD-L1 با CPS حداقل ۱ دارد، پمبرولیزوماب همراه شیمی‌درمانی با یا بدون بواسیزوماب یکی از درمان‌های مهم است.

مطالعه KEYNOTE-826 نشان داد افزودن پمبرولیزوماب در این جمعیت می‌تواند بقای بیماران را بهبود دهد.

پمبرولیزوماب می‌تواند با فعال کردن سیستم ایمنی باعث التهاب اندام‌های سالم مانند تیروئید، ریه، روده، کبد یا سایر غدد شود؛ بنابراین علائم جدید حین درمان باید به انکولوژیست گزارش شوند.

تیسوتوماب ودوتین

Tisotumab Vedotin یک داروی آنتی‌بادی ـ دارو است که برای برخی بیماران مبتلا به سرطان عودکرده یا متاستاتیک پس از پیشرفت بیماری با درمان قبلی استفاده می‌شود.

FDA در سال ۲۰۲۴ برای این کاربرد تأیید کامل صادر کرد. عوارض مهم آن می‌توانند شامل مشکلات چشمی، نوروپاتی محیطی و خونریزی باشند.

عوارض درمان

عوارض بسته به نوع درمان متفاوت‌اند.

جراحی می‌تواند با خونریزی، عفونت یا مشکلات ادراری همراه باشد و در صورت برداشتن رحم امکان بارداری از بین می‌رود.

شیمی‌درمانی می‌تواند تهوع، خستگی، افت سلول‌های خون، افزایش خطر عفونت و بعضی عوارض اختصاصی دارو ایجاد کند.

پرتودرمانی لگن ممکن است باعث تحریک مثانه و روده، خستگی، تغییرات واژن و در برخی بیماران اختلال عملکرد تخمدان شود.

انتخاب درمان باید سود احتمالی را در برابر این عوارض در نظر بگیرد.

درمان خانگی و تغذیه

هیچ رژیم غذایی، گیاه دارویی یا مکملی ثابت نشده است که بتواند سرطان دهانه رحم را درمان کند.

تغذیه مناسب طی شیمی‌درمانی و پرتودرمانی برای حفظ وزن و توان بدن اهمیت دارد. اگر اسهال، تهوع یا کاهش اشتها ایجاد شود، ممکن است متخصص تغذیه برنامه غذایی را بر اساس عوارض درمان تنظیم کند.

مکمل‌های گیاهی باید قبل از مصرف با انکولوژیست بررسی شوند؛ زیرا برخی از آنها ممکن است با داروهای سرطان تداخل داشته باشند.

پیشگیری از سرطان دهانه رحم

واکسن HPV

واکسیناسیون HPV یکی از مؤثرترین روش‌های پیشگیری است.

WHO واکسیناسیون دختران ۹ تا ۱۴ ساله را پیش از مواجهه با HPV در اولویت قرار می‌دهد. بسته به برنامه ملی، واکسن ممکن است در یک یا دو دوز تزریق شود. افرادی که سیستم ایمنی ضعیف دارند، از جمله برخی مبتلایان به HIV، ممکن است به دو یا سه دوز نیاز داشته باشند.

واکسن HPV عفونت موجود یا سرطان موجود را درمان نمی‌کند؛ هدف اصلی آن پیشگیری است.

غربالگری

بر اساس WHO، در جمعیت عمومی، غربالگری با تست HPV با عملکرد بالا معمولاً از حدود ۳۰ سالگی آغاز می‌شود و در بسیاری از برنامه‌ها هر ۵ تا ۱۰ سال تکرار می‌شود.

برای زنان مبتلا به HIV، غربالگری از حدود ۲۵ سالگی و در فواصل کوتاه‌تر، معمولاً هر ۳ تا ۵ سال، توصیه می‌شود. برنامه دقیق هر کشور ممکن است متفاوت باشد.

WHO همچنین حداقل دو نوبت غربالگری با تست‌های باکیفیت را در حدود ۳۵ و ۴۵ سالگی به‌عنوان یکی از اهداف جهانی مطرح کرده است.

نمونه‌گیری شخصی برای تست HPV نیز در برنامه‌های مناسب می‌تواند گزینه قابل‌اعتمادی باشد.

ترک سیگار

سیگار با افزایش احتمال ماندگاری HPV و پیشرفت تغییرات دهانه رحم ارتباط دارد؛ بنابراین ترک دخانیات یکی از اقدامات قابل اصلاح برای کاهش خطر است.

آیا سرطان دهانه رحم قابل درمان است؟

بله. سرطان دهانه رحم اگر در مراحل اولیه شناسایی شود در بسیاری از بیماران قابل درمان است. WHO تأکید می‌کند تشخیص و درمان سریع سرطان زودرس می‌تواند به درمان بیماری منجر شود.

در مراحل پیشرفته‌تر نیز ترکیب پرتودرمانی، شیمی‌درمانی، جراحی در موارد منتخب و درمان‌های سیستمیک جدید می‌تواند بیماری را کنترل کند و در بعضی مراحل با هدف درمان قطعی استفاده شود.

آیا سرطان دهانه رحم عود می‌کند؟

بله، مانند بسیاری از سرطان‌ها احتمال عود وجود دارد.

خطر عود به مرحله اولیه، اندازه تومور، درگیری غدد لنفاوی، ویژگی‌های پاتولوژیک و پاسخ به درمان بستگی دارد.

پیگیری پس از درمان برای بررسی علائم عود و همچنین مدیریت عوارض بلندمدت درمان اهمیت دارد.

سرطان دهانه رحم و بارداری

سرطان دهانه رحم می‌تواند در دوران بارداری نیز تشخیص داده شود، هرچند شایع نیست.

خونریزی در بارداری علل متعدد و اغلب غیرسرطانی دارد، اما خونریزی غیرمعمول باید ارزیابی شود.

در صورت تشخیص سرطان، تصمیم درباره زمان و نوع درمان به مرحله سرطان، اندازه تومور، هفته بارداری و خواسته‌های بیمار بستگی دارد و باید توسط تیم چندتخصصی شامل انکولوژی زنان و متخصص طب مادر و جنین انجام شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

مراجعه معمول یا سریع

مراجعه به متخصص زنان در موارد زیر مناسب است:

  • خونریزی بعد از رابطه جنسی؛

  • خونریزی بین قاعدگی‌ها؛

  • خونریزی پس از یائسگی؛

  • ترشحات غیرعادی یا خونی مداوم؛

  • درد لگنی بدون علت مشخص؛

  • درد مداوم هنگام رابطه جنسی؛

  • نتیجه غیرطبیعی تست HPV یا پاپ‌اسمیر.

مراجعه فوری

اگر خونریزی شدید است و با سرگیجه، ضعف شدید، غش، تپش قلب یا علائم افت فشار همراه شده است، ارزیابی فوری ضروری است.

پرسش‌های متداول درباره سرطان دهانه رحم

۱. علت اصلی سرطان دهانه رحم چیست؟
عفونت پایدار با انواع پرخطر HPV علت تقریباً تمام موارد سرطان دهانه رحم است.

۲. آیا داشتن HPV یعنی سرطان داریم؟
خیر. HPV بسیار شایع است و اکثر عفونت‌ها بدون ایجاد سرطان توسط بدن کنترل می‌شوند.

۳. آیا HPV درمان دارد؟
درمان دارویی مشخصی برای حذف خود ویروس وجود ندارد، اما ضایعات پیش‌سرطانی، زگیل‌ها و سرطان‌های ناشی از HPV قابل درمان هستند.

۴. سرطان دهانه رحم واگیردار است؟
خیر. خود سرطان منتقل نمی‌شود؛ HPV که عامل اصلی بیماری است قابلیت انتقال دارد.

۵. مهم‌ترین علامت سرطان دهانه رحم چیست؟
خونریزی غیرمعمول، به‌ویژه خونریزی پس از رابطه جنسی یا پس از یائسگی، یکی از علائم مهم است.

۶. آیا سرطان دهانه رحم در ابتدا علامت دارد؟
نه همیشه. بیماری اولیه و ضایعات پیش‌سرطانی اغلب بدون علامت هستند.

۷. آیا پاپ‌اسمیر سرطان را تشخیص قطعی می‌دهد؟
خیر. پاپ‌اسمیر روش غربالگری است. برای تأیید سرطان معمولاً بیوپسی لازم است.

۸. تست HPV مثبت یعنی چه؟
یعنی یکی از انواع HPV بررسی‌شده شناسایی شده است. نتیجه باید بر اساس نوع HPV، سن و سایر یافته‌های غربالگری تفسیر شود.

۹. آیا واکسن HPV صددرصد مانع سرطان دهانه رحم می‌شود؟
خیر، اما خطر را به میزان قابل‌توجهی کاهش می‌دهد. غربالگری حتی پس از واکسیناسیون همچنان لازم است.

۱۰. آیا فردی که رابطه جنسی داشته می‌تواند واکسن HPV بزند؟
در بسیاری از برنامه‌های ملی واکسیناسیون در سنین بالاتر نیز برای گروه‌های مشخص امکان‌پذیر است، اما میزان سود به سن و مواجهه قبلی بستگی دارد و دستورالعمل کشور باید بررسی شود.

۱۱. سرطان دهانه رحم درمان می‌شود؟
بله. در مراحل اولیه احتمال درمان بسیار بالاتر است و حتی بسیاری از سرطان‌های موضعی پیشرفته با درمان ترکیبی با هدف درمان قطعی مدیریت می‌شوند.

۱۲. آیا همیشه باید رحم برداشته شود؟
خیر. درمان به مرحله بستگی دارد و در بعضی سرطان‌های اولیه حتی امکان حفظ باروری وجود دارد.

۱۳. آیا شیمی‌درمانی برای همه بیماران لازم است؟
خیر. برخی مراحل بسیار اولیه فقط با جراحی درمان می‌شوند؛ در بیماری موضعی پیشرفته شیمی‌درمانی اغلب همراه پرتودرمانی استفاده می‌شود.

۱۴. آیا سرطان دهانه رحم می‌تواند بر باروری تأثیر بگذارد؟
بله. برخی جراحی‌ها و پرتودرمانی می‌توانند توانایی بارداری را از بین ببرند. در بیماران منتخب، درمان‌های حفظ باروری امکان‌پذیر هستند.

۱۵. آیا بعد از درمان امکان عود وجود دارد؟
بله. احتمال عود به مرحله و ویژگی‌های سرطان بستگی دارد و به همین دلیل پیگیری پس از درمان اهمیت دارد.

خلاصه
  • سرطان دهانه رحم تقریباً همیشه با عفونت پایدار HPV پرخطر ارتباط دارد.

  • عفونت HPV بسیار شایع است و مثبت بودن HPV به معنی سرطان نیست.

  • تغییرات پیش‌سرطانی دهانه رحم را می‌توان قبل از تبدیل شدن به سرطان شناسایی و درمان کرد.

  • خونریزی بعد از رابطه، بین قاعدگی‌ها یا پس از یائسگی از علائم مهم هستند.

  • تست HPV و پاپ‌اسمیر روش‌های غربالگری‌اند؛ تشخیص قطعی سرطان به نمونه‌برداری بافتی نیاز دارد.

  • واکسیناسیون HPV و غربالگری منظم مهم‌ترین راهبردهای پیشگیری هستند.

  • درمان مراحل اولیه بیشتر بر جراحی استوار است و در بیماران منتخب امکان حفظ باروری وجود دارد.

  • شیمی‌پرتودرمانی همراه براکی‌تراپی از پایه‌های درمان بیماری موضعی پیشرفته است.

  • ایمونوتراپی و سایر درمان‌های سیستمیک جدید گزینه‌های درمانی سرطان‌های پرخطر، عودکرده یا متاستاتیک را گسترش داده‌اند.

اطلاعات پایه بیماری

مورد

اطلاعات

نام فارسی بیماری

سرطان دهانه رحم

نام انگلیسی

Cervical Cancer

نام علمی

Carcinoma of the Uterine Cervix

نام‌های دیگر

سرطان سرویکس

دسته بیماری

سرطان‌های زنان

اندام درگیر

دهانه رحم

علت اصلی

عفونت پایدار HPV پرخطر

عفونی است؟

خود سرطان خیر؛ HPV یک عفونت ویروسی است

مسری است؟

سرطان خیر؛ HPV قابل انتقال است

حاد یا مزمن؟

بیماری بدخیم با سیر وابسته به مرحله

قابل پیشگیری است؟

تا حد زیادی با واکسن HPV، غربالگری و درمان پیش‌سرطان

قابل درمان است؟

در مراحل اولیه اغلب قابل درمان است

مهم‌ترین علائم

خونریزی غیرمعمول واژن، خونریزی بعد از رابطه، ترشحات غیرعادی و درد لگنی

مهم‌ترین عوامل خطر

HPV پایدار، ضعف سیستم ایمنی، HIV و سیگار

مهم‌ترین عوارض

گسترش موضعی، درگیری غدد لنفاوی و متاستاز

روش‌های اصلی تشخیص

کولپوسکوپی و بیوپسی؛ تصویربرداری برای مرحله‌بندی

روش‌های غربالگری

تست HPV، پاپ‌اسمیر و روش‌های ترکیبی بر اساس برنامه ملی

روش‌های اصلی درمان

جراحی، پرتودرمانی، براکی‌تراپی، شیمی‌درمانی و در موارد منتخب ایمونوتراپی یا درمان‌های دیگر

تخصص اصلی مرتبط

انکولوژی زنان

تخصص‌های دیگر

زنان و زایمان، رادیوتراپی انکولوژی، انکولوژی پزشکی و پاتولوژی

منبع و بازبینی محتوا

بازبینی محتوا

طاهره چگینی

پیش‌نویس مبتنی بر منبع معتبر؛ نیازمند تأیید پزشک.

منبع علمی صفحه

مشاهده منبع

تخصص‌های مرتبط

این صفحه برای اطلاع‌رسانی است و جایگزین معاینه و تشخیص پزشک نیست.

سرطان دهانه رحم چیست؟ علائم، HPV، تشخیص و درمان | آسان دکتر | آسان دکتر